RIVM vindt PFAS in álle onderzochte moedermelk: hoe gevaarlijk is dit nu écht voor je baby?

Als zwangere vrouw of jonge moeder wil je er alles aan doen om je baby de best mogelijke start te geven. Het nieuws dat er schadelijke stoffen in moedermelk zitten, raakt dan ook aan iets heel kwetsbaars. "Het is geen prettig bericht", reageert ook Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum. Veel ouders maken zich direct zorgen over de gezondheid van hun kleintje en vragen zich af of ze niet beter kunnen overstappen op flesvoeding.

Toch is paniek absoluut niet nodig. Hoe zitten deze cijfers precies in elkaar, en waarom blijft borstvoeding ondanks dit nieuws volgens toxicologen en artsen de allerbeste keuze?

Wat zijn PFAS en hoe komen ze in moedermelk?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen. Ze zijn populair in de industrie omdat ze fantastische eigenschappen hebben: ze stoten water, vet en vuil af. Je vindt ze dan ook in tal van alledaagse producten, zoals:

• Pannen met een antiaanbaklaag (teflon)
• Waterafstotende outdoor-kleding
• Voedselverpakkingen (zoals pizzadozen en popcornzakken)
• Cosmetica en blusschuim

Omdat deze stoffen nauwelijks afbreken in de natuur, worden ze ook wel 'forever chemicals' genoemd. Ze verspreiden zich via de lucht, de bodem en het water, waardoor ze uiteindelijk in onze voedselketen en ons drinkwater terechtkomen. Als wij eten of drinken, hopen deze stoffen zich langzaam op in ons lichaam – en zo kunnen ze uiteindelijk ook in de moedermelk belanden.

Wat doet PFAS met het immuunsysteem van een baby?

Bijna een vijfde (18 procent) van de door het RIVM onderzochte melkmonsters zat boven de risicogrens. PFAS is in grote hoeveelheden giftig en kan met name bij baby’s en jonge kinderen invloed hebben op het immuunsysteem.

Rianne Nederlof, toxicoloog bij het RIVM, legt uit dat te veel PFAS kan leiden tot een mogelijke afname van zo’n 10 procent aan antistoffen. "Dat betekent niet dat er helemaal geen immuunreactie meer is, maar het zou kunnen dat deze iets afneemt. Een vaccinatie zou daardoor bijvoorbeeld nét iets minder goed kunnen werken."

Het dilemma: borstvoeding of flesvoeding?

Hoewel eerdere onderzoeken uitwijzen dat er in kunstvoeding (flesvoeding) nauwelijks PFAS zit, blijft het dringende advies van experts onveranderd: borstvoeding heeft nog altijd de absolute voorkeur.

De unieke voordelen van moedermelk wegen namelijk ruimschoots op tegen de nadelen van de PFAS-blootstelling. Moedermelk is levende voeding die bomvol actieve antistoffen en immuuncellen zit. Juist deze stoffen helpen het immuunsysteem van je baby op te bouwen en te beschermen.

Bekijk ook

Borstvoedingsmaffia: steun of druk? Dit is waarom het zo gevoelig ligt | Gezondnu

Onderzoek toont aan dat baby's die borstvoeding krijgen:

• Minder kans hebben op infectieziekten, zoals acute oorontsteking.
• Een lager risico lopen op het ontwikkelen van astma op latere leeftijd.
• Minder kans hebben op overgewicht.

Kortom: met borstvoeding geef je je kindje een natuurlijke beschermlaag mee die simpelweg niet te vervangen is door kunstvoeding. Juist die actieve bescherming weegt vele malen zwaarder dan de minimale risico's van de aangetroffen PFAS.

Dit kun je zelf doen om je PFAS-blootstelling te verminderen

Hoewel we PFAS helaas niet helemaal kunnen vermijden in onze moderne wereld, kun je met een paar bewuste keuzes de opname in je eigen lichaam (en dus de overdracht naar je baby) flink verminderen:

1. Vervang beschadigde pannen: Heeft je favoriete pan met antiaanbaklaag krassen? Neem er direct afscheid van. Kies liever voor PFAS-vrije alternatieven, zoals pannen van gietijzer, roestvrij staal of pannen met een gezonde keramische antiaanbaklaag.
2. Wees kritisch op je voeding: Vermijd het eten van eieren van eigen kippen die rondscharrelen in de buurt van bekende PFAS-hotspots (zoals rondom specifieke chemische fabrieken). Vermijd daarnaast zelfgevangen vis uit Nederlandse binnenwateren.
3. Kies voor vers en onverpakt: PFAS wordt vaak gebruikt in vetwerende voedselverpakkingen. Door vaker te kiezen voor verse, onbewerkte en onverpakte producten, vermijd je indirect contact met deze stoffen.

Heeft het zin om je moedermelk te laten testen?

Er zijn tegenwoordig commerciële partijen die aanbieden om jouw moedermelk te testen op PFAS. Hoewel dit voor je eigen gevoel interessant kan zijn, raden het RIVM en het Voedingscentrum dit af.

Het testen is namelijk een momentopname. Bovendien geeft de uitslag geen duidelijke informatie over hoe jouw kindje er in de toekomst op zal reageren. "Je weet hoe het ervoor staat, dat kan een geruststelling zijn, maar je hebt geen extra mogelijkheden om er iets aan te doen", aldus RIVM-onderzoeker Joke Herremans.

De echte oplossing ligt volgens de instanties dan ook bij de overheid en de industrie. Er wordt momenteel hard gepleit voor een streng, Europees verbod op PFAS om te zorgen dat deze stoffen in de toekomst helemaal niet meer in ons milieu – en dus in ons lichaam – terechtkomen.