Zit ontrouw in je DNA? Wat de wetenschap zegt over de biologie van vreemdgaan

Wanneer er in onze omgeving een relatie strandt door overspel, is het morele oordeel vaak snel geveld. Toch is de biologische en neurologische motor achter vreemdgaan een stuk complexer dan we vaak denken. Veel mensen gaan er onbewust van uit dat ontrouw puur een kwestie van karakter is, maar de wetenschap toont aan dat het weerstaan van verleidingen ook sterk correleert met verschillen in onze hersenstructuur en genetica.

Disclaimer: In dit artikel kijken we verder dan het morele oordeel en ontdekken we hoe ons brein en onze hormonen ongemerkt sturing geven aan relationele trouw. Met dit fysiologische perspectief praten we het trauma van vreemdgaan absoluut niet goed. Biologie biedt ons een fascinerende verklaring voor menselijk gedrag, maar is nooit een excuus voor keuzes die een ander diep kwetsen.

Om dit te begrijpen, onderzoeken psychologen en neurologen hoe ons brein reageert op verleidingen en beloningen. Een studie naar impulscontrole en relaties laat zien dat er een duidelijke wisselwerking is tussen onze zogenaamde 'executieve controle' en de neiging tot overspel.

Deelnemers aan het onderzoek met een verminderde activiteit in de prefrontale cortex - het hersengebied dat fungeert als de rem op onze oerdriften - bleken in de praktijk veel meer moeite te hebben om te focussen op hun langetermijndoel (de relatie) zodra er een aantrekkelijk, kortetermijnalternatief voorbij kwam. Ze flirtten sneller en rapporteerden een hogere mate van interesse in anderen buiten hun relatie.

Impulscontrole in je hersenen

Die executieve controle geeft onbewuste sturing aan vrijwel al onze verleidingen, of het nu gaat om het afslaan van een stuk taart of het afwijzen van een charmante collega. Ons evolutionaire brein wil directe beloning en voortplanting, terwijl onze rationele prefrontale cortex ons herinnert aan de gevolgen voor onze partner.

Bekijk ook

Denk je weleens aan een ander in bed? Dit is wat het écht betekent voor je relatie | Gezondnu

Wanneer mensen langdurig stress ervaren, oververmoeid zijn of alcohol drinken, daalt de bloedtoevoer naar deze prefrontale cortex aanzienlijk. Hierdoor verzwakt de rationele rem en krijgt de oerdrang vrij spel. Dit verklaart deels waarom de kans op vreemdgaan statistisch gezien piekt tijdens stressvolle levensfases of feestjes met veel alcohol; de biologische remschijven zijn op dat moment letterlijk uitgeschakeld.

Het dopamine-gen en de drang naar spanning

Naast de anatomie van het brein, blijkt ook ons DNA een onzichtbare factor te spelen. Binnen de menselijke genetica is er veel aandacht voor het DRD4-gen, oftewel het gen dat de dopamine-receptoren in ons brein reguleert. Dopamine is het hormoon dat ons een gevoel van genot en beloning geeft.

Onderzoekers ontdekten in een genetische studie dat mensen met een specifieke variant van dit gen (de 7R+ variant) een verminderde gevoeligheid voor dopamine hebben. Om die 'rush' van geluk toch te voelen, hebben zij veel sterkere prikkels nodig, zoals gokken, extreme sporten of risicovol seksueel gedrag. De menselijke data toonde aan dat vijftig procent van de dragers van deze genvariant ooit weleens was vreemdgegaan, vergeleken met slechts tweeëntwintig procent bij de mensen zónder deze variant. Er is dus een stevige correlatie tussen dit 'avonturiers-gen' en de kans op ontrouw.

Wat dit betekent voor een relatie

Hoewel de wetenschap fascinerende verklaringen biedt, benadrukken de onderzoekers dat biologie absoluut geen excuus is voor gedrag. Het feit dat iemand een bepaalde gen variant draagt of een tragere prefrontale cortex heeft, betekent niet dat de uitkomst van vreemdgaan onvermijdelijk is. Het toont vooral aan dat sommige mensen van nature simpelweg een grotere drempel ervaren bij het weerstaan van verleidingen dan anderen.

Wees binnen relaties open over verleidingen en de behoefte aan spanning op manieren die de relatie niet schaden (zoals samen nieuwe ervaringen opdoen). Bespreek relationele problemen of aanhoudende spanningen eventueel met een relatietherapeut, zodat jullie de patronen begrijpen en er samen constructief aan kunnen werken.