Slaapwandelen: waarom je de volgende ochtend niets meer weet van je nachtelijke avonturen

Slaapwandelen klinkt misschien bijzonder, maar het komt verrassend vaak voor. Vooral kinderen maken het regelmatig mee, al kunnen ook volwassenen slaapwandelen. Meestal is het onschuldig en duurt zo'n nachtelijke wandeling maar een paar minuten. Toch roept het veel vragen op. Hoe kun je rondlopen terwijl je eigenlijk slaapt? En klopt het dat je een slaapwandelaar nooit wakker mag maken?

Tijdens slaapwandelen zijn je hersenen deels wakker en deels in slaap

Hoe vreemd het ook klinkt: tijdens het slaapwandelen slapen je hersengebieden niet allemaal tegelijk. Het deel dat je bewust laat nadenken en nieuwe herinneringen opslaat, blijft grotendeels in diepe slaap. Tegelijk zijn de hersengebieden die beweging aansturen actief genoeg om uit bed te stappen, door het huis te lopen of zelfs eenvoudige handelingen uit te voeren. Daarom lijken slaapwandelaars wakker, terwijl ze zich meestal niet bewust zijn van wat ze doen. De volgende ochtend kunnen de meesten zich er dan ook niets meer van herinneren.

Slaapwandelen is een zogenoemde parasomnie: gedrag dat optreedt terwijl je slaapt. Het gebeurt meestal tijdens de diepe non-REM-slaap, vaak in het eerste deel van de nacht.

Waarom de één wel slaapwandelt en de ander niet

Waarom de één slaapwandelt en de ander niet, weten onderzoekers nog niet precies. Erfelijkheid lijkt wel een belangrijke rol te spelen. Komt slaapwandelen vaker voor in de familie? Dan is de kans groter dat jij of je kind er ook mee te maken krijgt.

Daarnaast zijn er verschillende factoren die een episode kunnen uitlokken:

• Slaaptekort en oververmoeidheid
• Stress en spanning
• Koorts of ziekte
• Alcoholgebruik of het gebruik van bepaalde medicijnen

Dit zijn geen directe oorzaken, maar ze kunnen de kans op slaapwandelen wel vergroten. Kinderen slaapwandelen bovendien vaker dan volwassenen. Waarschijnlijk komt dat doordat hun hersenen en slaap nog volop in ontwikkeling zijn. Bij de meeste kinderen verdwijnen de nachtelijke wandelingen vanzelf naarmate ze ouder worden.

Bekijk ook

Waarom gemiste slaapuren inhalen zinloos is - en wat je in plaats daarvan moet doen | Gezondnu

Droom je eigenlijk tijdens het slaapwandelen?

Veel mensen denken dat slaapwandelaars hun dromen naspelen. Dat klinkt logisch, maar meestal is dat niet het geval. Slaapwandelen vindt namelijk plaats tijdens de diepe non-REM-slaap. De meest levendige dromen ontstaan juist tijdens de REM-slaap, een heel andere slaapfase.

Kun je een slaapwandelaar beter wakker maken?

Misschien heb je weleens gehoord dat je een slaapwandelaar nooit wakker mag maken. Maar dat is een mythe. Iemand wakker maken is op zichzelf niet gevaarlijk. Wel kan het lastig zijn, omdat iemand diep slaapt. Bovendien kan een slaapwandelaar die plotseling wakker wordt erg verward of gedesoriënteerd zijn.

Vaak is het daarom verstandiger om iemand rustig terug naar bed te begeleiden. Het belangrijkste is dat de omgeving veilig is en dat iemand zich niet kan bezeren, bijvoorbeeld door een trap af te lopen of een buitendeur te openen.

Slaapwandelen is meestal onschuldig en gaat bij veel kinderen vanzelf weer over. Gebeurt het vaak, levert het gevaarlijke situaties op of begint het pas op volwassen leeftijd? Dan is het verstandig om een huisarts te raadplegen.