Slecht nieuws voor wie eigen kippen heeft: dit is de échte reden waarom hun eieren vaak vol PFAS zitten

Het klinkt als de ideale manier van leven: een paar kippen in de achtertuin die overdag lekker rondscharrelen en ’s ochtends een vers eitje leveren. Nadat het RIVM eind 2023 al waarschuwde in specifieke regio's, geldt sinds april 2025 het landelijke advies om eieren van eigen kippen te laten staan. Nu is ook duidelijk waarom die concentraties schadelijke stoffen in de achtertuin zo hoog kunnen oplopen.

De worm als 'PFAS-magneet'

Het onderzoek van het RIVM bevestigt wat onderzoekers al langer vermoedden: kippen die buiten lopen, krijgen PFAS binnen via de bodemdieren die ze eten. Vooral de regenworm speelt hierin een cruciale rol.

• Stapeling: Omdat PFAS (een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen) nauwelijks afbreekt, zit het in kleine hoeveelheden in bijna de hele Nederlandse bodem.
• Concentratie: Wormen leven continu in die aarde. De PFAS bindt zich sterk aan hun weefsel, waardoor de concentratie in een worm vele malen hoger is dan in de omliggende grond.
• Match: De onderzoekers ontdekten dat de specifieke PFAS-soorten in de tuingrond exact overeenkomen met de stoffen die in de eieren van de kippen worden teruggevonden.

"Drie eieren staan gelijk aan een jaar eten en drinken"

De waarschuwing is niet mals. Volgens Joke Herremans van het RIVM is de verontreiniging bij sommige eieren van eigen kippen zo ernstig dat je met het eten van slechts drie eitjes al evenveel PFAS binnenkrijgt als je normaal gesproken via kraanwater en voedsel in een heel jaar zou doen. "Meestal denken we als RIVM: laten we geen paniek zaaien. Maar er zit echt heel veel PFAS in die eieren," aldus Joke Herremans.

Dit is met name riskant voor kinderen en mensen met een kwetsbaar immuunsysteem, omdat PFAS zich in het lichaam ophoopt en schadelijk kan zijn voor de gezondheid.

Bekijk ook

Prijs, dierenwelzijn of planeet? Zo kies je het ei dat echt bij je past | Gezondnu

De pijn van verspilling

Het advies om de eieren van je eigen kippen bij het restafval te gooien, valt veel houders zwaar. Het gaat in tegen alles waar een duurzame levensstijl voor staat. Herremans begrijpt die worsteling: "Je wil zuinig zijn met voedsel, je wil het niet verspillen en je wil je kippen een goed leven geven. En dan blijkt dat het beter is die eieren te laten liggen."

Waarom zijn supermarkteieren wel veilig?

Je vraagt je misschien af waarom de eieren in de winkel wel aan de normen voldoen. De verklaring is simpel: commerciële kippen komen minder buiten of lopen op gecontroleerde uitlopen waar ze nauwelijks toegang hebben tot een 'bioactieve' bodem. Ze eten dus bijna geen wormen. Bovendien controleert de NVWA deze eieren streng via steekproeven.

Tips: Zo houd je je eigen kippen 'PFAS-vrijer'

Wil je je kippen niet wegdoen, maar wel de risico's verkleinen? Dierenarts Sible Westendorp (de 'Kippendokter') deelde met NOS hoe je de tuin minder aantrekkelijk maakt voor wormen:

• Maak de ren 'worm-onvriendelijk': Overdek de ren met een afdak. Wormen houden van vocht; een droge bodem zorgt dat ze dieper de grond in gaan, buiten het bereik van de snavel.
• Gebruik een dichte bodem: Bedek de grond van de ren met worteldoek of verharding, en leg daar een dikke laag zand of houtsnippers bovenop.
• Timing is alles: Laat je kippen pas aan het einde van de middag naar buiten. In de vroege ochtend, als het gras nog nat is, zitten de meeste wormen vlak onder of zelfs boven het oppervlak.
• De 'kale woestijn': Hoe groener en natuurlijker de tuin, hoe meer wormen. Een kale uitloop is in dit specifieke geval helaas gezonder voor het ei.