Somber of burn-out? Volgens deze hoogleraar ligt de oorzaak in je darmen (en dit eet je ertegen)

We voelen ons steeds vaker opgejaagd, somber of we zitten tegen een burn-out aan. Vaak zoeken we de oorzaak in onze drukke agenda’s of de ‘tussen-de-oren’-psychologie. Maar volgens Iris Sommer, psychiater en hoogleraar aan het UMC Groningen, moeten we een stukje zakken, dat vertelt ze in De Morgen. Onze darmflora en mentale gezondheid zijn namelijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Sterker nog: je buik bepaalt voor een groot deel hoe jij je voelt.

Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat bijna 1 op de 5 volwassenen in Nederland worstelt met psychische klachten. Tegelijkertijd meldt de Maag Lever Darm Stichting (MLDS) dat maar liefst twee miljoen Nederlanders buikklachten hebben. Toeval? Waarschijnlijk niet.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

De 'touwladder' naar je hersenen

“We denken vaak dat we uniek zijn met onze verheven geest, maar eigenlijk zijn we wandelende ecosystemen”, vertelt Sommer in haar boek De bacterie en het brein. Je darmen bevatten zo’n honderd miljoen zenuwcellen – ook wel je ‘tweede brein’ genoemd. Dit systeem staat via de nervus vagus in direct contact met je hersenen.

Zie deze nervus vagus als een touwladder. Heb je stress? Dan seint je brein naar beneden dat de spijsvertering even moet stoppen (hallo buikpijn!). Maar het werkt ook andersom. Je darmbacteriën maken stofjes aan die via deze ladder je hersenen beïnvloeden. Ze produceren bouwstenen voor gelukshormonen zoals serotonine en dopamine. Is je darmflora verstoord? Dan stokt de productie van deze geluksmakers, wat je gevoeliger maakt voor depressie en angst.

Van zuurkoolvat naar diepvriesspinazie

Waarom zijn we tegenwoordig dan zo stressgevoelig? Volgens Sommer ligt dat aan onze moderne levensstijl. “Vroeger stonden er bij ons thuis grote vaten in de kelder: één met zuurkool, één met snijbonen. Gefermenteerd voedsel vol melkzuurbacteriën”, herinnert ze zich. “Tegenwoordig eten we steriele bladspinazie uit de diepvries.”

Door bewerkt voedsel, antibiotica en pesticiden is onze darmflora enorm verarmd. Een divers microbioom is echter essentieel om je immuunsysteem rustig te houden. Als je darmflora uit balans is (bijvoorbeeld door veel vlees of suiker te eten), slaat je immuunsysteem alarm. Deze ontstekingsreactie zorgt voor ‘ziektegedrag’: je voelt je moe, trekt je terug en blijft het liefst op de bank liggen. Precies de symptomen die we associëren met een burn-out of depressie.

Bekijk ook

De stille eetgewoonte die je darmflora elke dag onder druk zet (zonder dat je het doorhebt) | Gezondnu

Een simpele dagelijkse keuze blijkt veel schadelijker voor je darmflora dan de meeste mensen denken.

Eet je brein weer blij (3 tips)

Het goede nieuws? Je darmen zijn makkelijker te beïnvloeden dan je hersenen. Met de juiste voeding kun je de darmflora en mentale gezondheid herstellen. Sommer geeft drie concrete adviezen:

1. Kook met de schil
Laat de aardappelpuree uit een zakje staan. Kook aardappels liever zelf, en mét schil. “Daar smullen de goede bacteriën van”, aldus Sommer. De vezels in de schil dienen als prebiotica: voeding voor je darmbewoners.

2. Vermijd E-nummers
Conserveermiddelen zijn gemaakt om bacteriën te doden zodat eten langer houdbaar blijft. In je buik doen ze precies hetzelfde: ze doden je goede bacteriën. Kook dus zoveel mogelijk vers en vermijd pakjes en zakjes.

3. Minder vlees, meer vis
Vlees – en zeker rood vlees – wordt door je immuunsysteem soms gezien als ‘weefselschade’, wat een lichte ontstekingsreactie uitlokt. Mensen die veel vis eten, hebben daarentegen minder vaak last van aandoeningen als Alzheimer. Dit komt waarschijnlijk door de gezonde vetzuren én omdat ze minder vlees eten.

In de toekomst poep als medicijn?

De wetenschap staat niet stil. Waar we nu nog antidepressiva voorschrijven, slikken we in de toekomst misschien wel capsules met… poep. Stoelgangtransplantaties tonen in studies met dieren al verbluffende resultaten, zelfs bij veroudering en geheugenverlies. “We kennen de verhalen dat je verjongt door maagdenbloed te drinken”, lacht Sommer. “Maar ik denk dat je vooral de maagdenpoep moet hebben.”

Tot die tijd is het advies simpel: zorg goed voor de beestjes in je buik, dan zorgen zij voor rust in je hoofd.