Gezondheid

Experts waarschuwen voor recordaantal tekenbeten: zó verklein je het risico

Het is de Week van de Teek, en die kwam met een alarmerende boodschap: experts verwachten dit jaar een forse toename in het aantal tekenbeten. Vorig jaar werden naar schatting 1,5 miljoen Nederlanders gebeten. Nu het weer mooier wordt en we er massaal opuit trekken, is het extra belangrijk om te weten hoe je jezelf en je gezin kunt beschermen tegen deze kleine beestjes en de ziektes die ze kunnen overdragen.

Moeder controleert haar kind zorgvuldig op teken na het spelen in de tuin

De waarschuwing voor een piek in tekenbeten komt niet uit de lucht vallen. Volgens het RIVM was 2025 al een recordjaar wat betreft het aantal meldingen. De oorzaak van de verwachte stijging dit jaar is tweeledig. Ten eerste hebben de vrouwtjesteken vorig jaar door gunstige, vochtige omstandigheden veel eitjes kunnen leggen. Een zachte winter heeft er vervolgens voor gezorgd dat een groot deel van deze nieuwe populatie heeft overleefd.

Daarnaast speelt de muizenstand een cruciale rol. Muizen zijn een favoriete gastheer voor tekenlarven. Een grote muizenpopulatie betekent meer voedsel voor jonge teken, waardoor ze zich succesvol kunnen ontwikkelen en vermenigvuldigen.

Ziekte van Lyme en TBE: hoe groot is het risico?

Een tekenbeet is vervelend, maar de grootste zorg is de kans op de ziekte van Lyme. Ongeveer één op de vijf teken draagt de Borrelia-bacterie, de veroorzaker van Lyme, bij zich. Gelukkig leidt niet elke beet tot een besmetting. De kans om daadwerkelijk de ziekte van Lyme op te lopen na een tekenbeet is ongeveer 2 procent (1 op 50).

Het is echter cruciaal om alert te zijn. Een groot deel van de mensen herkent de eerste symptomen van Lyme niet. De bekende rode kring of vlek op de huid verschijnt slechts bij ongeveer de helft van de besmettingen en kan soms pas maanden later zichtbaar worden. Let daarom ook op andere, meer vage klachten zoals:

  • Zware, onverklaarbare hoofdpijn
  • Gewrichtspijn
  • Huidklachten
  • Griepachtige verschijnselen

Naast de ziekte van Lyme kunnen teken in zeldzame gevallen ook het TBE-virus (tekenencefalitis) overdragen, wat een hersen(vlies)ontsteking kan veroorzaken. Snel handelen is dus altijd het devies.

Niet alleen in het bos, ook in de stadstuin

Veel mensen denken dat teken alleen in diepe bossen of heidevelden voorkomen. Een misvatting, zo blijkt uit onderzoek. Ongeveer een derde van alle tekenbeten wordt opgelopen in de eigen tuin, zelfs midden in de stad. Teken leven in hoog gras, struiken en tussen bladeren. Een wandeling door het park, spelen op een grasveld of werken in de tuin zijn dus ook momenten om alert te zijn.

Preventie: de beste verdediging

Voorkomen is beter dan genezen. Tijdens de Week van de Teek (30 maart t/m 3 april) wordt hier extra aandacht voor gevraagd. Met een paar simpele stappen verklein je het risico op een beet aanzienlijk.

PreventietipOmschrijving
Draag beschermende kledingGa je de natuur in? Draag lange mouwen, een lange broek en dichte schoenen. Een extra tip: stop je broekspijpen in je sokken. Het ziet er misschien niet modieus uit, maar het is zeer effectief.
Blijf op de padenVermijd het lopen door hoog gras of dichte struiken waar teken zich graag schuilhouden.
Gebruik DEETSmeer onbedekte huid in met een insectenwerend middel dat DEET bevat.
Doe de tekencheckDe allerbelangrijkste stap. Controleer je hele lichaam nadat je in het groen bent geweest.

De tekencheck: zo pak je het aan

Een grondige tekencheck is essentieel. Teken zijn klein (vaak niet groter dan een maanzaadje) en zoeken warme, beschutte plekjes op.

  1. Controleer je hele lichaam: Vergeet de 'verstopte' plekken niet, zoals je knieholtes, liezen, bilspleet, navel, oksels, achter je oren en op je hoofd.
  2. Teek gevonden? Verwijder direct: Gebruik een puntig pincet of een speciale tekentang. Pak de teek zo dicht mogelijk op de huid vast en trek hem er recht uit. Ontsmet het wondje daarna.
  3. Noteer de beet: Schrijf de datum en de plek op je lichaam op.
  4. Houd de plek in de gaten: Let de komende drie maanden op het verschijnen van een rode kring of andere symptomen. Neem bij twijfel of klachten direct contact op met je huisarts.

Wil je weten waar de tekenactiviteit in Nederland het hoogst is? Neem dan een kijkje op de kaart van Tekenradar.nl. Geniet van het buitenleven, maar wees voorbereid.