UNICEF slaat alarm over ebola: waarom wantrouwen in de medische zorg dodelijk kan zijn

Als we in Nederland het nieuws aanzetten en horen over een virusuitbraak, denken we al snel aan vaccins, overvolle ziekenhuizen en een race tegen de klok op de intensive care. Maar gezondheidszorg is nergens ter wereld een simpel rekensommetje van ‘virus plus arts is genezing’. Zeker niet in gebieden waar overleven al een dagtaak is. De meest recente noodkreten over de ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo (DRC) laten een rauwe realiteit zien. UNICEF trok deze week in Den Haag aan de bel: het is niet alleen het virus zelf dat levens eist, maar ook angst en een overbelast zorgsysteem dat als stille kracht door de regio trekt.

De harde cijfers achter de sluimerende crisis

De actuele cijfers liegen er niet om. Met 676 bevestigde besmettingen en 136 gemelde sterfgevallen raast de uitbraak door het land. Hoewel het virus op dit moment vooral volwassenen treft, maken hulporganisaties zich grote zorgen over de kwetsbaarheid van kinderen in de regio. Niet alleen vanwege mogelijke besmetting, maar juist door de indirecte gevolgen van een zorgsysteem dat onder druk komt te staan.

Hoe ontwricht één besmettelijk virus de zorg voor duizenden kinderen die niet eens ebola hebben? We doken in de feiten en waarschuwingen van UNICEF om te begrijpen waarom vertrouwen in deze crisis net zo belangrijk is als medische hulp.

Waarom de gezondheidszorg het virus onmogelijk kan dragen

In een regio als de Congolese provincie Ituri is het fundament onder de gezondheidszorg al ernstig verzwakt. Ruim de helft van de jonge kinderen is er chronisch ondervoed en maar liefst één op de vijf heeft nog nooit een basisvaccinatie gekregen. Dat maakt hen extra kwetsbaar voor ziekte, zeker in een situatie waarin reguliere zorg steeds moeilijker toegankelijk wordt.

Hoe angst ervoor zorgt dat gezinnen zorg vermijden

Wanneer een uitbraak toeslaat, neemt angst vaak het dagelijkse leven over. Gezinnen vermijden ziekenhuizen en lokale klinieken uit vrees voor besmetting. Het gevolg is dat kinderen noodzakelijke zorg en vaccinaties mislopen. Ziekten die normaal goed behandelbaar zijn, zoals infecties of koortsziekten, kunnen daardoor ernstiger verlopen. Hulporganisaties waarschuwen dat juist deze indirecte effecten kunnen leiden tot meer sterfgevallen dan de uitbraak zelf.

Bekijk ook

Wereldwijde gezondheidscrisis uitgeroepen: wat betekent dit voor jouw veiligheid? | Gezondnu

Waarom desinformatie de crisis verergert

Omdat er nog geen vaccin beschikbaar is voor deze ebolavariant, zijn snelle opsporing, isolatie en betrouwbare informatie cruciaal. Maar juist die informatievoorziening is kwetsbaar. Uit een recente UNICEF-enquête onder 50.000 jongeren in de DRC blijkt dat een deel van de jongeren onvoldoende kennis heeft over hoe ebola zich verspreidt. Ook blijkt dat een deel twijfelt aan het bestaan van de ziekte en dat stigma rond overlevenden nog altijd voorkomt.

Zonder vertrouwen in informatie en zorg is effectieve bestrijding van het virus veel moeilijker.

De frontlinie: zorg, voorlichting en opvang

UNICEF richt zich daarom niet alleen op medische ondersteuning, maar ook op het versterken van vertrouwen in de gezondheidszorg.

• Informatie en voorlichting worden op grote schaal verspreid in huishoudens en via getrainde gezondheidswerkers
• Meer dan 1.600 zorgverleners zijn ondersteund in het herkennen en bestrijden van de ziekte
• In ruim 160.000 huishoudens is informatie gedeeld om misverstanden en angst te verminderen
• Daarnaast worden opvangplekken ingericht voor kinderen die hun ouders verliezen of tijdelijk niet bij hen kunnen blijven

Dat die aanpak hard nodig is, schetst Douglas Noble van UNICEF na een bezoek aan de DRC:
“Onze collega’s vertelden over een familie bij wie de grootmoeder, vader en moeder waren overleden aan ebola. Hun één week oude baby wordt nu verzorgd in een opvangcentrum.”