Van hantavirus tot urineweginfectie: waarom ons gedrag de sleutel is tot afweer

Het is een cijfer waar je even stil van wordt: elk jaar belanden er in Nederland zo'n 200.000 mensen in het ziekenhuis door een infectieziekte. Of het nu gaat om de recente berichten over het hantavirus of om bacteriën die resistent worden tegen medicijnen; de dreiging is voelbaar. Uit kersvers onderzoek van Market Response onder ruim duizend Nederlanders blijkt dat de helft van ons zich hier inmiddels best wel zorgen om maakt. Gelukkig start vandaag de landelijke publiekscampagne Samen Infectieveilig om te laten zien hoe we samen een stijging van infectieziekten voorkomen.

De redenen achter de toenemende dreiging vormen een ingewikkeld web. Volgens de Samenwerking Infectieziekten – een samenwerking van patiënten, zorgprofessionals en gezondheidsfondsen – spelen de vergrijzing, ons reislustige gedrag en het veranderende klimaat een grote rol. Ook ziektes die van dier op mens overspringen en een dalende vaccinatiegraad zetten de zorg onder druk. Margriet Schneider, voorzitter van de organisatie, waarschuwt dat we echt in actie moeten komen. Als we niets doen, kunnen simpele kwalen zoals een urineweginfectie straks onbehandelbaar en zelfs levensbedreigend worden.

Waarom jong en oud een andere wisselwerking met hygiëne hebben

Het onderzoek laat een interessante correlatie zien tussen leeftijd en hoe verantwoordelijk we ons voelen voor de gezondheid van een ander. Waar 70 procent van de 65-plussers het logisch vindt om kwetsbaren te beschermen, ligt dat percentage bij jongeren op 43 procent. Dat zie je direct terug in de praktijk: ouderen houden sneller afstand als ze niet fit zijn en halen vaker een geadviseerde prik.

Toch hebben jongeren hun zaakjes op andere vlakken juist beter voor elkaar. Zo verdiepen zij zich voor een buitenlandse reis veel vaker in de infectierisico’s op hun bestemming dan ouderen. Ook het percentage dat kiest voor veilige seks bij wisselende partners ligt onder jongeren met 52 procent flink hoger dan de 20 procent bij de oudere generatie. Er is dus sprake van een wisselende dynamiek in hoe generaties onbewust met infectierisico's omgaan.

De nuance tussen overheidsbeleid en onze eigen dagelijkse keuzes

De roep om actie is breed gedragen, maar de cijfers vragen wel om een goede nuance in de taakverdeling. Ruim 70 procent van de Nederlanders vindt dat de overheid meer geld moet steken in vroege signalering, noodplannen en het beschermen van de werking van medicijnen. Ongeveer een derde vindt zelfs dat de politiek nu echt te weinig doet.

Het onderzoek herinneren ons er echter aan dat regels alleen de keten niet doorbreken. Maar liefst 72 procent van de ondervraagden is er namelijk van overtuigd dat ons eigen gedrag de allerbelangrijkste rol speelt bij het indammen van virussen en bacteriën. Gelukkig geeft ruim 60 procent aan ook zélf bereid te zijn om extra stappen te zetten. Het voorkomen van een uitbraak is immers geen kwestie van eenrichtingsverkeer vanuit de politiek, maar een directe wisselwerking tussen de overheid en onze eigen dagelijkse routines.

Wat betekent dit nieuws voor jouw dagelijkse gewoontes?

De nieuwe campagne pakt de voorlichting overigens verrassend creatief aan: de ziekteverwekkers zelf krijgen het woord! In grappige video's op social media en op grote billboards bij treinstations laten virussen en schimmels zien hoe wij hen onbewust een handje helpen bij het verspreiden. Het doel is absoluut niet om angst te zaaien, maar om te laten zien dat kleine, laagdrempelige aanpassingen in je leefstijl al een reusachtig verschil maken voor de mensen om je heen.

Om de samenleving samen een stuk weerbaarder te maken, adviseren experts in de infectiepreventie om de basisregels weer even scherp te krijgen:

• Blijf consequent thuis bij een flinke verkoudheid of griep, en houd extra afstand van mensen met een kwetsbare gezondheid als je je niet fit voelt.
• Was je handen grondig met water en zeep na elk toiletbezoek en zodra je ergens thuiskomt; dit blijft de simpelste manier om de verspreidingsketen te breken.
• Gebruik antibiotica uitsluitend op strikt voorschrift van de arts en maak een kuur altijd exact volgens de instructies af om resistentie te voorkomen.

Twijfel je bij langdurige klachten over de juiste aanpak, of wil je weten welke vaccinaties voor jouw (reis)situatie verstandig zijn? Sla dan de online fora over en bespreek dit altijd rechtstreeks met je huisarts of de GGD.