Het is de grote angst van bijna iedereen boven de vijftig. Je kunt niet op dat ene woord komen, je loopt naar de keuken en bent vergeten wat je ging doen, of je voelt je de laatste tijd wat warrig in je hoofd. De gedachte schiet direct door je hoofd: het zal toch geen beginnende dementie zijn?
Voordat de paniek toeslaat, is het belangrijk om te weten dat er een 'bedrieger' actief is in ons lichaam. Er bestaat namelijk een veelvoorkomend vitaminetekort dat exact dezelfde symptomen geeft als Alzheimer, maar – in tegenstelling tot dementie – volledig omkeerbaar is.
We hebben het over vitamine B12.
De grote imitator
Vitamine B12 is essentieel voor een gezond zenuwstelsel. Het zorgt onder andere voor de aanmaak van myeline, een vettig laagje dat je zenuwbanen beschermt en zorgt dat signalen in je hersenen snel worden doorgegeven.
Krijg je te weinig B12 binnen? Dan vertraagt die signaaloverdracht. Volgens prof. dr. David Smith van Oxford University, die baanbrekend onderzoek deed naar vitamines en het brein, is een goed B12-niveau cruciaal om krimp van de hersenen tegen te gaan. Wanneer dit niveau daalt, ontstaan symptomen die neurologen en geriaters maar al te goed kennen van dementie:
- Geheugenverlies en concentratieproblemen
- Moeite om op woorden te komen
- Desoriëntatie of verwardheid
- Een neerslachtig gevoel of stemmingswisselingen
Daarnaast geeft volgens de Hersenstichting een B12-tekort vaak ook fysieke signalen die bij dementie minder snel voorkomen, zoals tintelingen in handen en voeten of een wankel evenwicht.
Waarom juist 50-plussers risico lopen
"Maar ik eet toch gezond?" horen artsen vaak. Toch ligt het probleem bij ouderen vaak niet aan het bord, maar aan de maag. Om vitamine B12 uit voeding (zoals vlees, vis, zuivel en eieren) op te nemen, heb je een specifiek stofje nodig: 'Intrinsieke Factor'. Dit wordt aangemaakt in je maag.
Naarmate we ouder worden, werkt ons maagslijmvlies vaak minder goed of gebruiken we medicijnen (zoals maagzuurremmers of metformine bij diabetes) die de opname blokkeren. Volgens het Voedingscentrum hebben veel ouderen hierdoor ongemerkt een tekort, zelfs als ze netjes hun stukje vlees of vis eten.
Het goede nieuws
Het klinkt misschien eng, maar eigenlijk is dit heel goed nieuws. Als jouw vergeetachtigheid wordt veroorzaakt door een B12-tekort, is het namelijk geen onomkeerbaar proces van aftakeling.
Met de juiste behandeling – vaak via injecties als de opname in de maag verstoord is, of hooggedoseerde zuigtabletten – kunnen de reserves worden aangevuld. Veel patiënten merken dat de 'mist' in hun hoofd optrekt, het geheugen verbetert en de energie terugkeert.
Check het bij de huisarts
Herken je jezelf of je partner in de symptomen van warrigheid of vergeetachtigheid? Ga niet zelf dokteren, maar vraag de huisarts om een simpele bloedtest. Vraag daarbij specifiek of ze ook de B12-waarde willen meenemen. Blijkt die te laag? Dan is de oplossing vaak simpeler dan je had gedacht.
- Framingham Offspring Study, NHG Richtlijnen, Hersenstichting, Voedingscentrum,
- Canva