Is het écht slecht om met opzet je vingers te knakken?

Onderzoekers hebben de afgelopen decennia meerdere studies gedaan naar mensen die regelmatig bewust hun vingers knakken. Tot nu toe is er geen overtuigend bewijs gevonden dat dit de kans op artrose vergroot. Dat betekent niet dat alles over knakkende gewrichten al bekend is, maar de beschikbare onderzoeken wijzen wel grotendeels dezelfde kant op.

Een van de bekendste voorbeelden is dat van de Amerikaanse arts Donald Unger. Hij knakte ruim vijftig jaar lang alleen de vingers van zijn linkerhand en liet zijn rechterhand met rust. Toen hij beide handen met elkaar vergeleek, zag hij geen verschil in tekenen van artrose. Het leverde hem in 2009 zelfs een Ig Nobelprijs op. Al ging het daarbij wel om een experiment met slechts één persoon. Grotere wetenschappelijke onderzoeken komen overigens tot een vergelijkbare conclusie.

Waarom maken je vingers eigenlijk een knakkend geluid?

Veel mensen denken dat het geluid ontstaat doordat botten langs elkaar schuren. Dat klinkt logisch, maar volgens onderzoekers is dat niet wat er gebeurt. In je gewrichten zit een stroperige gewrichtsvloeistof die ervoor zorgt dat alles soepel beweegt. Trek je een vinger uit of buig je hem op een bepaalde manier, dan verandert de druk in het gewricht. Daardoor ontstaan kleine gasbelletjes in de gewrichtsvloeistof. Vergelijk het met het openen van een fles bruiswater: ook daar verandert de druk ineens. Dat plotselinge proces zorgt voor de bekende knak.

Onderzoekers hebben dit mechanisme de afgelopen jaren zelfs met MRI-scans in beeld gebracht. Hoewel nog niet alle details volledig zijn opgehelderd, zijn wetenschappers het er grotendeels over eens dat het geluid niet ontstaat doordat het gewricht of het kraakbeen beschadigt.

Bekijk ook

Sterkere handen (en een gezonder lichaam): zo train je je grijpkracht | Gezondnu

Waarom voelt vingers knakken eigenlijk zo lekker?

Misschien herken je het wel: na een flinke knak voelt je vinger even losser of soepeler. Dat gevoel is echt, maar wetenschappers weten nog niet precies waardoor het ontstaat. Een mogelijke verklaring is dat de verandering van de druk in het gewricht een tijdelijk gevoel van ontspanning geeft. Ook kan het gewricht na het knakken iets vrijer aanvoelen. Bewijs dat vingers knakken nodig is om je gewrichten gezond of soepel te houden, is er overigens niet. Het fijne gevoel lijkt dus vooral een persoonlijke ervaring.

Vraag je je af waarom het niet lukt om meteen nóg een keer hetzelfde gewricht te knakken? Dat komt doordat de druk in het gewricht eerst weer moet herstellen. Pas daarna kunnen opnieuw gasbelletjes ontstaan die voor het bekende geluid zorgen.

Wanneer is een knakkend gewricht wél reden om op te letten?

Een knakkend geluid zonder pijn is meestal geen reden tot ongerustheid. Anders wordt het wanneer het geluid samengaat met andere klachten. Let vooral op als je naast het knakken ook last hebt van pijn, zwelling, roodheid, een warm aanvoelend gewricht, een instabiel gevoel of moeite om het gewricht goed te bewegen.

Komen deze klachten niet over of worden ze erger? Of ontstaan ze na een val of andere blessure? Dan is het verstandig om een huisarts of fysiotherapeut mee te laten kijken. In dat geval is niet het knakgeluid zelf het belangrijkste, maar de mogelijke oorzaak erachter.