Waarom 40 procent van de kankergevallen vermijdbaar is: dit zijn de 30 risicofactoren

De diagnose kanker raakt ons vroeg of laat allemaal. Het voelt vaak als een onvoorspelbare factor in ons leven, maar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) komt nu met een opvallend en hoopvol geluid: maar liefst 40 procent van alle gevallen is terug te voeren op factoren die we zelf in de hand hebben. Dat is een enorm cijfer, waar we echt wat mee kunnen. Onderzoekers hebben voor het eerst dertig van deze beïnvloedbare factoren in kaart gebracht. Laten we ze eens eerlijk onder de loep nemen.

Jouw dagelijkse leefstijl als eerste verdedigingslinie

Veel van deze factoren kennen we, maar de impact ervan op onze gezondheid is groter dan we soms willen toegeven. Bovenaan de lijst staan tabak — in alle vormen, dus ook rookloze varianten zoals pruimtabak — en alcoholconsumptie. Daarnaast spelen een hoge BMI, lichamelijke inactiviteit en bij vrouwen de duur van borstvoeding een significante rol in het verkleinen van het risico op een diagnose.

Infectieziekten die wereldwijd een stempel drukken

Dat infecties een grote plek op de lijst innemen, verrast misschien, maar virussen en bacteriën zijn verantwoordelijk voor een flink deel van de wereldwijde ziektelast. Het gaat hierbij specifiek om het humaan papillomavirus (HPV), de levervirussen Hepatitis B en C, het Epstein-Barrvirus, de maagbacterie Helicobacter pylori, humaan herpesvirus type 8, en het humaan T-cellymfotroop virus type 1. Ook de parasieten Schistosoma haematobium, Opisthorchis viverrini en Clonorchis sinensis zijn in dit overzicht opgenomen. Het voorkomen of behandelen van deze infecties vormt een cruciaal onderdeel van preventie.

Invloeden uit je directe leefomgeving en op de werkvloer

Soms worden we blootgesteld aan zaken die buiten onze directe invloedssfeer liggen, zoals luchtvervuiling en uv-straling door de zon of zonnebank. Maar ook op de werkvloer kunnen we stappen zetten om onszelf te beschermen. De WHO noemt dertien stoffen waar we alert op moeten zijn: asbest, arseen, benzeen, beryllium, cadmium, chroom in de zeswaardige vorm, dieseluitstoot, formaldehyde, nikkel, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), silica, zwavelzuurnevel en trichloorethyleen. Werk je met dergelijke materialen? Volg dan altijd strikt de veiligheidsprotocollen.

Waarom voeding de ontbrekende schakel is in preventie

Wat opvalt, is dat voeding in dit WHO-overzicht ontbreekt, terwijl we inmiddels weten dat wat je op je bord legt wel degelijk invloed heeft op ontstekingsprocessen in je lijf. Door te kiezen voor onbewerkte voeding vol omega 3-vetzuren en polyfenolen — ruim aanwezig in groente, fruit en olijfolie — geef je jouw lichaam de beste kans.

Het is niet zo dat je met een paar wortels of een rondje wandelen elk risico wegneemt; het gaat om het grote plaatje. Kennis over deze dertig factoren geeft je de regie terug. Wil je meer weten over wat specifiek voor jouw situatie geldt? Bespreek je zorgen dan altijd met je huisarts; die kan met je meekijken naar een gezond pad dat bij jou past.