Waarom een geur je één in een klap terugbrengt naar vroeger

Waarom kan een simpele geur je in één klap terugbrengen naar je kindertijd of een vakantie? Wetenschappers ontrafelen de bijzondere link tussen neus en geheugen.

Geur die man en vrouw terugbrengt naar vroeger

Het overkomt ons vast allemaal: je ruikt een geur en ineens sta je weer in de keuken van je oma, op het schoolplein of op dat ene vakantie-eiland. Geen foto of muziekstuk kan dat zo krachtig oproepen als een geur. Hoe kan het dat juist je neus zo'n directe snelweg naar herinneringen vormt?

Geur en geheugen: een directe lijn

Waar andere zintuigen, zoals horen en zien, via verschillende omwegen in het brein worden verwerkt, gaat geur rechtstreeks naar twee belangrijke hersengebieden: de hippocampus – het gebied waar herinneringen worden opgeslagen – en de amygdala, waar emoties worden verwerkt. Dat verklaart waarom herinneringen via geur vaak zo levendig zijn: je voelt de emotie van toen meteen terug.

Wetenschap met een vleugje rozengeur

Onderzoek laat zien dat je dit effect zelfs kunt gebruiken om beter te leren. In een Duitse studie kregen scholieren Engelse woordjes te leren, terwijl er een rozengeur verspreid werd. Later, tijdens hun toets en zelfs thuis in de dagen ervoor, werden ze opnieuw aan diezelfde geur blootgesteld. De leerlingen die geur en leerstof combineerden, scoorden veel beter dan de andere groep. Met andere woorden: je kunt je geheugen een handje helpen door slim een geur te koppelen aan wat je wilt onthouden.

Mooie, maar ook minder mooie herinneringen

Niet alleen fijne herinneringen worden door geur wakker geschud. Ook minder leuke gebeurtenissen kunnen weer naar boven komen door een bepaalde geur. Denk aan een ziekenhuislucht of brandgeur. Het systeem is evolutionair handig, omdat het ons waarschuwt voor gevaar, maar het kan ook frustrerend zijn als het ons terugbrengt naar het moment dat we liever waren vergeten.

Kan je je neus trainen?

Ja, dat kan. Hoewel je reukvermogen met de jaren kan afnemen, blijft de connectie tussen geur en geheugen bestaan. Onderzoekers zien zelfs dat bij mensen met Alzheimer bepaalde geuren nog herinneringen kunnen activeren. Er bestaan geuroefeningen, bijvoorbeeld dagelijks bewust verschillende aroma's ruiken, die je reukzin en daarmee je geheugenprikkeling scherp houden.

De kracht van geur in het dagelijkse leven

Wil je dit zelf ervaren? Probeer eens een geur bewust te koppelen aan een gebeurtenis of een leermoment. Gebruik bijvoorbeeld altijd dezelfde geurige handcrème tijdens het studeren, of steek een specifiek geurkaarsje aan tijdens het schrijven van je dagboek. Grote kans dat je later diezelfde gevoelens en herinneringen weer voelt wanneer je dezelfde geur ruikt.

Beoordeeld door:
Gezondheid
  • Max vandaag, Universiteit van Vlaanderen, Psychology Today, Gezondheid.be
  • Canva