Waarom je zomaar stopt met reageren op muggensteken (en waarom je op vakantie wél weer bulten krijgt)

We hebben in onze vriendengroep of familie allemaal wel zo’n geluksvogel rondlopen. Terwijl de een op een zwoele zomeravond de hele tijd wild om zich heen slaat en de volgende dag wakker wordt met vurig jeukende, rode schijven op de benen, beweert de ander al jarenlang geen mug meer te hebben gezien. ‘Ze moeten mij op de een of andere manier gewoon niet hebben,’ luidt dan vaak de triomfantelijke conclusie. Maar hoewel het heerlijk is om te geloven dat je een natuurlijk, onzichtbaar schild draagt waar muggen met een grote boog omheen vliegen, is de biologische werkelijkheid een flink stuk verrassender. De kans is namelijk ontzettend groot dat de muggen jou nog exact even aantrekkelijk vinden als vroeger, maar dat je lichaam simpelweg heeft besloten om de vrede te bewaren. Er is een fascinerende wisselwerking gaande tussen jouw immuunsysteem en het speeksel van de mug.

Op het moment dat je na een lange winter voor het eerst weer in aanraking komt met de actieve huissteekmuggen in Nederland, reageert ons lichaam op scherp. Maar naarmate de jaren verstrijken, kan die reactie ongemerkt compleet verdwijnen. De immuun voor muggenbulten-reflex is dan ook een heel natuurlijk biologisch proces dat zich volledig buiten je eigen wil om afspeelt in je bloedbaan.

Waarom een muggenbult eigenlijk een milde allergische reactie is

Om te begrijpen waarom de jeuk bij jou plotseling wegblijft, moeten we kijken naar wat er tijdens een beet precies gebeurt. Wanneer een vrouwtjesmug op je landingsbaan landt en haar snuit in je huid boort, spuit ze eerst een piepklein beetje speeksel in je bloedvat. Dit speeksel bevat specifieke eiwitten die ervoor zorgen dat je bloed niet direct stolt, zodat zij het makkelijker kan opzuigen.

De bult en de jeuk die daarna ontstaan, worden niet direct door de mug veroorzaakt, maar zijn het resultaat van je eigen immuunsysteem. Je cellen herkennen de vreemde eiwitten als een potentieel gevaar en sturen er direct de stof histamine op af. En juist die histamine veroorzaakt de rode, jeukende zwelling.

De onbewuste sturing van natuurlijke gewenning (desensibilisatie)

Wanneer je als kind voor het eerst in je leven gestoken wordt, slaat de vlam in de pan bij je immuunsysteem. De bulten zijn vurig, groot en jeuken verschrikkelijk omdat je lichaam nog geen idee heeft wat hem overkomt. Maar naarmate we ouder worden en we honderden keren door dezelfde lokale muggensoort worden bezocht, vindt er een onbewuste sturing van ons immuunsysteem plaats. Dit proces noemen we binnen de medische wetenschap desensibilisatie.

Je afweersysteem raakt gewend aan de specifieke eiwitten van de huissteekmug en stopt met het aanmaken van histamine. De mug prikt nog steeds, drinkt haar buikje rond en vliegt weg, maar je merkt er helemaal niets meer van omdat er simpelweg geen allergische reactie meer optreedt. Er is dus sprake van een sterke relatie tussen de hoeveelheid beten die je in je leven hebt opgelopen en de uiteindelijke rust op je huid.

Bekijk ook

Waarom slimme reizigers deze zomer een potje kaneel in hun koffer stoppen | Gezondnu

Waarom je 'immuniteit' op vakantie opeens waardeloos is

Hoewel dit in eigen land een fantastische luxe is, betekent het helaas niet dat je er overal ter wereld zo makkelijk mee wegkomt.. Zodra je de grens overtrekt voor een welverdiende vakantie in Zuid-Europa of de tropen, kan die opgebouwde rust namelijk als sneeuw voor de zon verdwijnen. In het buitenland vliegen er weer heel andere muggensoorten rond, die fysiologisch gezien net weer andere eiwitten in hun speeksel dragen.

Omdat jouw immuunsysteem deze buitenlandse varianten nog nooit heeft ontmoet, begint het hele gewenningsproces weer van voren af aan. Je kunt op vakantie dus opeens weer als vanouds wakker worden met vurig jeukende bulten. Het meenemen van een goede insectenspray blijft dus, ondanks je Nederlandse 'superkracht', altijd een heel verstandig advies.