Werk is meer dan werk: over de noodzaak om mens te blijven naast je diagnose

In Nederland krijgt 1 op de 2 mensen gedurende hun leven de diagnose kanker. Dat zijn cijfers die we kennen, maar de impact op de werkvloer wordt vaak onderschat. Ruim 40% van de diagnoses valt namelijk in de werkende leeftijd (tussen de 18 en 67 jaar). Voor bijna 90% van hen heeft de ziekte directe en ingrijpende gevolgen voor hun werkzame leven.

De onzichtbare barrière

De cijfers van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) liegen er niet om: de kans op werkloosheid is voor mensen met kanker meer dan twee keer zo groot als voor mensen zonder deze diagnose. Volgens Dorine Manson, directeur van KWF, komt dit vaak door een gebrek aan communicatie en een 'zwart-wit' denkwijze. "Mensen voelen zich vaak onvoldoende gehoord als ze willen blijven werken en blijven daardoor soms onnodig lang thuiszitten," aldus Manson.

Er heerst een hardnekkig stigma: als je vecht tegen een ziekte, kun je niet productief zijn. Maar die gedachte gaat voorbij aan de enorme mentale kracht die werk kan bieden.

Werk als bron van identiteit

Natuurlijk is rust belangrijk bij ziekte, maar balans is dat ook. Werk biedt die balans. Het is een krachtig middel om je identiteit te behouden in een tijd waarin alles om je gezondheid draait. Op de werkvloer ben je geen dossiernummer, maar een professional met een waardevolle bijdrage.

Werk biedt drie cruciale elementen die bijdragen aan de kwaliteit van leven tijdens en na een ziekteproces:

1. Zingeving: Het gevoel dat je nog steeds bijdraagt aan de maatschappij.
2. Structuur: Een reden om je bed uit te komen en een ritme dat houvast biedt in een onzekere tijd.
3. Sociale verbinding: De steun van collega’s en het sociale netwerk dat voorkomt dat je in een isolement raakt.

Van beperkingen naar mogelijkheden

De nieuwe KWF-campagne deelt de verhalen van vijf Nederlanders die laten zien hoe het ook kan. Zoals Peter (62), die na 35 jaar bij de brandweer nog steeds zijn weg vindt op de kazerne, of docent Norinda (59) die haar passie voor taalles geven niet verloor door haar diagnose.

Het sleutelwoord hierin is aanpassingsvermogen. Het gaat niet om 40 uur per week knallen, maar om naar eigen wens en draagkracht betrokken blijven. Dat vraagt om werkgevers die durven mee te bewegen en collega’s die verder kijken dan de ziekte.

Praktijkverhaal: "Ik wil meetellen"

Hoe belangrijk die betrokkenheid is, vertelt Norinda (59). Na een traject van twee jaar met operaties en chemo, is zij nu weer aan het werk als lerares. Voor haar was werk de manier om weer 'mens' te worden in plaats van alleen 'patiënt'.

"Mensen vullen soms voor je in wat je wel of niet kunt. Maar door te werken draai ik mee in de maatschappij en kan ik iets betekenen. Het geeft me afleiding en helpt me mijn gedachten te verzetten."

Norinda geeft aan dat openheid de sleutel was: door tijdens haar ziekte contact te houden en af en toe te gaan 'buurten' op school, werd de drempel om weer echt te starten een stuk lager.

Hoe houden we het gesprek open?

De campagne motiveert werknemers, werkgevers en collega's om niet direct in 'ziekteverzuim-protocollen' te schieten, maar het menselijke gesprek aan te gaan.

• Voor de patiënt: Durf uit te spreken wat werk voor je betekent. Is het afleiding? Is het passie? Geef aan waar je grenzen liggen, maar ook waar je kansen ziet.
• Voor de werkgever: Wees flexibel. Soms is één ochtend per week koffiedrinken met het team al genoeg om de drempel voor latere terugkeer aanzienlijk te verlagen.
• Voor de collega: Wees niet bang om het verkeerde te zeggen. Het negeren van de situatie is vaak pijnlijker dan een onhandige vraag. Vraag simpelweg: "Hoe kunnen we je vandaag het beste ondersteunen op de werkvloer?"

Meer informatie

Wil je de campagnevideo bekijken of ben je op zoek naar concrete handvatten voor jouw situatie op de werkvloer? Bezoek dan de website van KWF Kankerbestrijding voor alle persoonlijke verhalen en adviezen.