Gezondheid

Word je echt sneller ziek in het vliegtuig? Dit gebeurt er met je lichaam op grote hoogte

Je stapt gezond het vliegtuig in en een paar dagen later zit je met een verstopte neus, zere keel of flinke vermoeidheid op de bank. Veel mensen herkennen het: na een vliegreis lijkt het alsof je sneller ziek wordt. Maar komt dat echt door het vliegtuig? Of is het gewoon toeval?

Dagmar Harkema
3 minuten
Reizen. Reizen
vrouw voelt zich niet goed in het vliegtuig

Het vliegtuig zelf maakt je niet ziek. Verkoudheid, griep en andere luchtweginfecties ontstaan door virussen. Toch zijn er tijdens een vlucht verschillende factoren die ervoor kunnen zorgen dat je lichaam tijdelijk wat meer wordt belast.

Je zit urenlang dicht bij andere mensen

Een van de belangrijkste redenen waarom je na een vlucht klachten kunt krijgen, is simpelweg de hoeveelheid mensen om je heen. In een vliegtuig deel je urenlang dezelfde ruimte met tientallen of honderden anderen. Als iemand besmet is met een virus, kunnen ziekteverwekkers zich verspreiden via kleine druppeltjes die vrijkomen bij praten, hoesten of niezen.

Toch betekent dat niet dat de lucht in een vliegtuig automatisch vol zit met virussen. Moderne vliegtuigen gebruiken vaak HEPA-filters die een groot deel van kleine deeltjes uit de lucht halen. De kans op besmetting hangt vooral samen met hoe dicht je bij iemand zit en hoe lang je samen in dezelfde ruimte verblijft.

Een onderzoek gepubliceerd in The Lancet beschreef dat overdracht van infectieziekten tijdens vliegreizen mogelijk is, maar dat verschillende factoren meespelen, zoals de duur van de vlucht, de afstand tot een besmet persoon en het soort virus.

Droge lucht kan je neus en keel irriteren

Een andere factor is de luchtvochtigheid in de cabine. Die is vaak veel lager dan in je woonkamer. Daardoor kunnen je ogen, neus en keel droger aanvoelen. Dat betekent niet dat droge lucht je verkouden maakt. Een verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus, niet door airconditioning of koude lucht. Wel kunnen droge slijmvliezen minder prettig aanvoelen en kunnen bestaande klachten sneller opvallen.

Je natuurlijke afweer begint namelijk al bij de slijmvliezen in je neus en keel. Deze vormen een soort eerste beschermingslaag tegen indringers van buitenaf.

Een lange vlucht vraagt iets van je lichaam

Naast virussen en droge lucht speelt ook je leefstijl tijdens een reis mee. Een lange vlucht gaat vaak samen met minder slaap, een ander ritme, weinig beweging en soms stress. Vooral slaaptekort kan invloed hebben op je afweersysteem.

Een bekend onderzoek liet zien dat mensen die structureel minder dan zeven uur per nacht slapen vatbaarder waren voor een verkoudheidsvirus dan mensen die langer sliepen. De onderzoekers volgden deelnemers die werden blootgesteld aan een verkoudheidsvirus en zagen dat de kans op ziek worden hoger was bij mensen met minder slaap.

Dat betekent niet dat één korte nacht tijdens een vlucht je meteen ziek maakt, maar een combinatie van factoren - weinig slaap, stress en blootstelling aan virussen - kan je lichaam wel extra belasten.

Waarom word je vaak pas ná je vakantie ziek?

Opvallend genoeg worden veel mensen niet tijdens hun reis ziek, maar pas erna. Dat kan komen doordat je lichaam tijdens een drukke periode veel prikkels verwerkt. Zodra je ontspant, merk je soms pas dat je vermoeid bent of dat een infectie zich begint te ontwikkelen. Ook veranderingen in ritme, slaap en voeding kunnen na een reis invloed hebben op hoe je je voelt.

Zo verklein je de kans op klachten

Je kunt natuurlijk niet alle virussen vermijden, maar een paar simpele gewoonten helpen wel:

  • Was regelmatig je handen, vooral voor het eten.
  • Drink voldoende water om uitdroging tegen te gaan.
  • Probeer uitgerust aan een lange vlucht te beginnen.
  • Beweeg af en toe tijdens een lange vlucht.
  • Raak je gezicht zo min mogelijk aan.

Een vliegtuig maakt je dus niet automatisch ziek. Maar de combinatie van veel mensen in een kleine ruimte, droge lucht en een verstoord ritme kan er wel voor zorgen dat je lichaam tijdelijk wat meer moet werken.

The Lancet, JAMA Internal Medicine Adobe Stock