Ziekte van Parkinson groeit razendsnel en vooral in Noord Nederland: dit zijn de oorzaken volgens onderzoekers

Noot van de redactie: Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op 27 september 2025 en is op 23 januari 2026 bijgewerkt met de nieuwste onderzoeksresultaten van het Radboudumc en de Universiteit Utrecht om de meest complete en actuele informatie te bieden.

Ziekte van Parkinson groeit razendsnel en vooral in Noord-Nederland

Als we het woord ‘pandemie’ horen, denken we meteen aan corona. Maar volgens professor Bas Bloem van het Radboudumc is er nóg een ziekte die razendsnel om zich heen grijpt: de ziekte van Parkinson. In de afgelopen twintig jaar is het aantal patiënten verdubbeld en de verwachting is dat dit nog eens gebeurt. Daarmee is het de snelst groeiende hersenziekte ter wereld. Een gloednieuwe ‘Parkinson-kaart’ laat nu bovendien zien dat de ziekte in Nederland een duidelijke piek kent in het noorden. Hoe kan dat? Onderzoekers kijken steeds nadrukkelijker naar onze leefomgeving.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Meer dan een ouderdomsziekte

Vaak wordt Parkinson in één adem genoemd met ouderdom, maar dat is maar een deel van het verhaal. Tien tot twintig procent van de patiënten krijgt de diagnose al vóór hun 50e. Ook speelt directe erfelijkheid slechts een beperkte rol; dit verklaart maar zo’n vijf procent van de gevallen. Met andere woorden: het overgrote deel van de ziekte van Parkinson ontstaat door iets anders. En dat ‘anders’ blijkt vooral in onze omgeving te zitten.

Pesticiden, zuivel en een opvallend patroon in Nederland

Al jaren wijzen onderzoekers naar omgevingsfactoren als de belangrijkste aanjagers van Parkinson. De belangrijkste verdachten zijn:

• Pesticiden: Boeren lopen een veel hoger risico op Parkinson. In Frankrijk werd al een duidelijk verband gevonden tussen bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater en het aantal Parkinson-gevallen.
• Voeding: Via de voedselketen kunnen we pesticiden binnenkrijgen. Daarnaast blijkt uit meerdere studies dat het langdurig consumeren van veel melk en zuivelproducten het risico op Parkinson kan verhogen.
• Luchtvervuiling: Schadelijke stoffen in de lucht en chemicaliën zoals oplosmiddelen kunnen uiteindelijk onze hersenen bereiken en daar schade aanrichten.

Een gloednieuwe ‘Parkinson-kaart’ van de Universiteit Utrecht en het Radboudumc lijkt dit beeld nu te versterken. Voor het eerst is de verspreiding van nieuwe Parkinson-gevallen gedetailleerd in kaart gebracht. Wat blijkt? Er is een duidelijke hotspot: in Groningen, Friesland en Drenthe komt de ziekte significant vaker voor dan in de rest van het land.

Hoewel de onderzoekers benadrukken dat hun kaart de oorzaak niet direct bewijst, is het patroon voor velen een logische bevestiging. Het zou kunnen dat deze piek in het noorden te verklaren is doordat de bekende risicofactoren daar samenkomen: een regio met van oudsher veel landbouw en veeteelt, waar de blootstelling aan pesticiden en de consumptie van zuivelproducten mogelijk hoger liggen. Het is een verband dat, volgens experts is verder onderzoek vereist, maar wel naadloos past in het bredere plaatje dat wetenschappers al langer schetsen.

Het raakt ons allemaal

De ziekte van Parkinson lijkt dus niet langer iets dat ‘anderen’ overkomt. Of je nu op het platteland woont of in de stad, de kans dat je ermee te maken krijgt wordt groter. Wereldwijd kampen al meer dan 10 miljoen mensen met Parkinson.

Dat betekent niet dat iedereen straks ziek wordt, benadrukt Bloem. Maar hij is duidelijk: “Als we niets doen aan de vervuiling in onze leefomgeving, blijft Parkinson toenemen. Het raakt ons allemaal.” De grootste winst valt dan ook te behalen door onze leefomgeving gezonder en schoner te maken, met strengere regels voor bestrijdingsmiddelen en een ambitieuzer beleid voor schone lucht.