Zijn we de laatste jaren té schoon?

Steeds meer onderzoekers denken van wel. Want hoewel we infectieziektes goed op afstand houden, dreigt onze drang naar 'schoon, schoner, schoonst', een keerzijde te hebben. Het verzwakt mogelijk ons immuunsysteem.

Kinderen

En dat begint al vroeg. Juist in de eerste levensjaren leggen we de basis voor een goed afweersysteem. Maar wat gebeurt er als onze kinderen nooit meer met 'vies' in aanraking komen? Als we elke keer ingrijpen als ze buiten in de aarde spelen of een zandkoekje proeven?

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Volgens wetenschappers missen kinderen dan een bepaalde belangrijke training. Een lichaam dat nooit ‘oefent’ met bacteriën, schimmels en gisten, gaat onschuldige stoffen (zoals pollen of noten) soms als gevaar zien. Met als gevolg: een overactief immuunsysteem en een verhoogde kans op allergieën, astma of zelfs chronische ontstekingsziekten zoals Crohn. In Nederland zie je ook dat het aantal mensen met allergieën nog altijd toeneemt.

Voeding zelfs te schoon

Waar voedsel vroeger ‘leefde’, met bacteriën en gisten die je darmflora voedden, wordt het nu vaak zo steriel geproduceerd dat zowel de slechte als de goede micro-organismen verdwijnen. Slechte bacteriën worden geweerd, maar daarmee verdwijnen ook de nuttige. Denk aan die uit rauwmelkse kazen, gefermenteerde groenten of zelfs een beetje aarde. En dat terwijl die juist een rol spelen in onze darmgezondheid en afweer. En dus ook voor je weerstand.

Bekijk ook

Zorgen over toekomst van het OV nemen toe, vooral onder ouderen | Gezondnu

Voor veel ouderen is zelfstandig reizen cruciaal om gezond en sociaal actief te blijven. Zonder openbaar vervoer wordt het moeilijker om naar de fysiotherapeut te gaan, om te bewegen, om mensen te blijven ontmoeten, en dat heeft directe invloed op zowel je fysieke als mentale gezondheid.

Mentale gedeelte

Misschien nog verrassender: er lijkt ook een verband te zijn tussen een overmatig schoon leven en je mentale gezondheid. Hoe dat werkt? Een verstoord immuunsysteem kan leiden tot zogeheten 'laaggradige ontstekingen' – subtiele, aanhoudende ontstekingsreacties in het lichaam die vaak onopgemerkt blijven. Steeds meer onderzoek laat zien dat dit soort ontstekingen invloed kunnen hebben op de hersenen, en in het bijzonder op de aanmaak van serotonine, het bekende ‘gelukshormoon’.

Minder serotonine betekent: minder veerkracht, minder motivatie, en een grotere kans op sombere gevoelens of zelfs depressieve klachten. Hoewel het verband nog volop wordt onderzocht, lijkt het erop dat ook je darmen en je immuunsysteem een rol spelen in je stemming.

Stoppen met schoonmaken?

Zeker niet. Persoonlijke hygiëne blijft essentieel: handen wassen na toiletgebruik of voor het eten voorkomt ziekten, en een fris huis voelt gewoon prettig. Maar een dagje niet dweilen? Geen probleem. En als je kind buiten een zandkoekje maakt of per ongeluk wat aarde in z’n mond stopt? Geen reden tot paniek. Zelfs die 'vijfsecondenregel' mag gerust tien seconden duren.

Door af en toe wat viezigheid toe te laten, geef je het immuunsysteem precies wat het nodig heeft: oefenmateriaal.