Zonsverduistering kijken? Waarom je gewone zonnebril je ogen écht niet beschermt

Tijdens een gedeeltelijke zonsverduistering wordt een groot deel van de zon door de maan bedekt. Omdat de zon op 12 augustus in Nederland al behoorlijk laag staat, kan het licht misschien minder fel aanvoelen. Toch blijft het stukje zon dat zichtbaar is ontzettend krachtig. Er komt nog altijd genoeg licht en straling vanaf om het netvlies te beschadigen als je er rechtstreeks naar kijkt.

Het verraderlijke is dat je dat niet meteen hoeft te merken. Het netvlies bevat namelijk geen pijnreceptoren. Je ogen geven dus niet per se een duidelijke waarschuwing op het moment dat er schade ontstaat. Klachten kunnen pas uren later opvallen. Denk aan wazig of vervormd zien, een donkere of blinde vlek in het midden van je gezichtsveld of veranderingen in je kleurenzicht. Schade aan het netvlies door rechtstreeks in de zon kijken wordt ook wel solar retinopathy genoemd. Het herstel hiervan is helaas niet altijd volledig.

Een zonnebril? Helaas niet genoeg

Misschien denk je: dan zet ik gewoon mijn donkerste zonnebril op. Goed geprobeerd, maar helaas. Een gewone zonnebril is niet gemaakt om rechtstreeks naar de zon te kijken en biedt daarvoor onvoldoende bescherming. Ook niet als de glazen heel donker zijn of als je er twee over elkaar opzet.

Wil je de eclips rechtstreeks bekijken? Gebruik dan een speciale eclipsbril of een geschikt zonnefilter voor het bekijken van de zon. Let bij het kopen van zo'n bril goed op de veiligheidsnormen en koop bij voorkeur een exemplaar van een betrouwbare leverancier. Een geschikte eclipsbril moet voldoen aan ISO 12312-2; voor producten die in de EU worden verkocht is daarnaast een correct CE-keurmerk relevant. Controleer voor gebruik altijd of de bril of het filter heel en onbeschadigd is en volg de aanwijzingen van de fabrikant.

Bekijk ook

Het beste medicijn tegen bijziendheid is gratis en verrassend eenvoudig - volgens oogarts | Gezondnu

En hoe zit het met je telefoon?

Een foto maken van de eclips klinkt natuurlijk aantrekkelijk. Toch is je smartphone geen vervanging voor een zonnefilter. Kijk in ieder geval niet rechtstreeks naar de zon via de camera of het scherm als je het toestel zonder geschikte bescherming gebruikt.

Daarnaast kan fel zonlicht de camerasensor beschadigen als je de zon rechtstreeks fotografeert zonder geschikt zonnefilter. Wil je de eclips fotograferen, gebruik dan een daarvoor geschikt filter en volg de instructies van de fabrikant van je camera.

Hetzelfde geldt voor een verrekijker of telescoop. Deze instrumenten kunnen het zonlicht sterk bundelen, waardoor je ogen in zeer korte tijd ernstig beschadigd kunnen raken. Wil je de eclips door een telescoop of verrekijker bekijken? Dan heb je een speciaal zonnefilter nodig dat vóór het optische instrument wordt geplaatst. Een filter aan de kant waar je doorheen kijkt, is niet veilig: het geconcentreerde zonlicht kan het filter beschadigen en alsnog je ogen bereiken.

Zo kun je wél veilig kijken

Je hoeft de zon trouwens helemaal niet rechtstreeks te bekijken om de eclips mee te krijgen. Een eenvoudige gaatjesprojector (pinhole projector) is bijvoorbeeld een veilige manier om het verschijnsel te volgen. Daarbij wordt het beeld van de zon door een klein gaatje in een stuk karton op een ander stuk papier geprojecteerd. Je kijkt dus naar het geprojecteerde beeld en niet naar de zon zelf.

Wat als je toch naar de zon hebt gekeken?

Een korte blik richting de zon betekent niet automatisch dat je oog blijvend beschadigd is. Maar krijg je in de uren of dagen erna klachten zoals wazig of vervormd zicht, een donkere of blinde vlek of veranderingen in je kleurenzicht? Neem die klachten dan serieus en neem contact op met je huisarts of een oogarts.