Sleutels kwijt in de koelkast? Waarom zwangerschapsdementie eigenlijk een hersen-upgrade is

Vrijwel iedere moeder herkent het: je loopt naar de keuken en hebt geen idee meer wat je wilde pakken. Vaak doen we lacherig over dit fenomeen en praten we onszelf aan dat we door de komst van een baby een stukje dommer of langzamer zijn geworden. De wetenschap kijkt hier inmiddels gelukkig heel anders naar. Zwangerschapsdementie is namelijk geen foutje van de natuur of een teken van aftakeling. Het is de grootste en meest complexe verbouwing die je hersenen doormaken sinds je puberteit.

Deze ontdekking danken we onder meer aan de Nederlandse neurowetenschapper Elseline Hoekzema. Zij en haar team analyseerden de MRI-scans van menselijke hersenen voor, tijdens en na een zwangerschap. Uit de wereldwijde studie blijkt dat er een enorme reorganisatie in het hoofd van vrouwen plaatsvindt. Het netwerk in de hersenen wordt flink opgeschoond. Bepaalde delen van de grijze massa nemen tijdelijk in volume af. Dit is geen verlies van hersencellen, maar juist het wegsnoeien van ongebruikte verbindingen om de overgebleven wegen sneller en veel efficiënter te maken.

Reorganisatie van je hersenen

Tijdens de maanden dat je een kindje draagt, gieren er allerlei hormonen door je lijf. Deze stoffen hebben een directe invloed op hoe je netwerken zich aanpassen. Onderzoekers ontdekten dat het 'wegsnoeien' bijna uitsluitend gebeurt in de hersengebieden die we gebruiken voor sociale vaardigheden en inlevingsvermogen.

Je brein herprogrammeert zichzelf volledig. Deze aanpassing hangt sterk samen met het vermogen om razendsnel de kleinste signalen van een baby (zoals een lichte huil of een bepaalde gezichtsuitdrukking) te kunnen lezen. Je hoofd optimaliseert zichzelf zodat je direct kunt aanvoelen wat je kind nodig heeft. In plaats van in te leveren op denkkracht, specialiseer je je juist in empathie.

Het bekende geheugenverlies

Maar hoe rijmen we die briljante efficiëntie met het feit dat je tegelijkertijd steeds je telefoon of agenda vergeet? Dat is simpeler dan je denkt. Zodra je brein zich hyperfocust op de veiligheid en behoeften van een nieuw mensje, verbruikt dat enorm veel capaciteit. Alles wat minder belangrijk is voor de directe overleving van je baby, wordt door je hoofd tijdelijk als onbelangrijke ruis gezien.

Daarnaast toont onderzoek aan dat externe factoren, zoals extreem slaaptekort en een flinke toename van stress, een zware wissel trekken op je dagelijkse concentratie.

De vergeetachtigheid is dus simpelweg bijzaak; het is de logische prijs die je tijdelijk betaalt voor een zwaar overbelast, maar uitstekend functionerend waarschuwingssysteem.

Bekijk ook

Je lichaam voorbereiden op een zwangerschap? Zo kun je de vruchtbaarheid van een vrouw ondersteunen met je leefstijl | Gezondnu

Petje af moeders!

Wees dus gerust als je hoofd na de komst van een kind voelt als een zeef. Het besef dat je hersenen topprestaties leveren in plaats van falen, is voor veel moeders enorm bevrijdend voor hun mentale gezondheid. Het is wel belangrijk om jezelf de ruimte te geven om met deze prikkels om te gaan.

Onderzoek suggereert dat je deze intense periode makkelijker doorkomt door de belasting op je geheugen actief te verlagen. Dit zijn een aantal praktische oplossingen:

• Zet voor de kleinste taken een herinnering in je telefoon om de mentale belasting in je hoofd te verlagen.
• Accepteer dat multitasking onmogelijk is en richt je aandacht bewust op één ding tegelijk.
• Geef prioriteit aan korte momenten van rust, want je zenuwstelsel is overuren aan het draaien.

Bespreek gevoelens van extreme somberheid altijd met je arts, zeker als je het gevoel hebt dat je de grip op je dagelijkse leven verliest.