Gezondheid

Zwart voor je ogen bij het opstaan? Dit gebeurt er in je lichaam

Je komt overeind uit bed of staat op van de bank en ineens wordt je zicht wazig. Misschien zie je zwarte vlekken, hoor je een piep in je oren of voelt het alsof je even door je benen zakt. Een paar seconden later is het alweer voorbij. Hoe kan het dat je zicht soms letterlijk zwart wordt als je opstaat?

Dagmar Harkema
2 minuten
vrouw wordt duizelig bij het opstaan

De meest voorkomende verklaring is een tijdelijke daling van je bloeddruk. Zodra je vanuit een liggende of zittende houding overeind komt, zorgt de zwaartekracht ervoor dat een deel van je bloed naar je benen en buik zakt. Daardoor stroomt er even minder bloed terug naar je hart.

Normaal gesproken vangt je lichaam dat razendsnel op. Je hartslag gaat iets omhoog en je bloedvaten trekken samen, waardoor je bloeddruk weer stijgt. Soms reageert je lichaam alleen net iets te langzaam. Je hersenen krijgen dan tijdelijk wat minder bloed, waardoor je je licht in je hoofd kunt voelen en je zicht wazig of zelfs zwart wordt.

Dit wordt orthostatische hypotensie genoemd: een tijdelijke daling van de bloeddruk bij het opstaan.

Vooral als je snel overeind komt

Je kent het misschien vooral van die momenten waarop je in één beweging uit bed springt. Maar ook na lang zitten, bijvoorbeeld achter je bureau, kan het gebeuren. Meestal duurt het maar een paar seconden en trekt het vanzelf weg.

Volgens Thuisarts.nl kan een licht gevoel in het hoofd bij het opstaan onder meer gepaard gaan met wazig of zwart zien. Ook zwarte vlekken, vermoeidheid, misselijkheid en zweten kunnen voorkomen bij een lage bloeddruk.

Je lichaam kan er gevoeliger voor zijn

Een enkele keer duizelig worden bij het opstaan betekent meestal niet dat er iets aan de hand is. Wel zijn er omstandigheden waarin je er sneller last van kunt krijgen. Bijvoorbeeld als je te weinig hebt gedronken, veel hebt gezweet, ziek bent geweest of het erg warm is. Ook bepaalde medicijnen kunnen je bloeddruk verlagen en daardoor klachten bij het opstaan veroorzaken.

Ook als je van nature een lage bloeddruk hebt, kun je dit verschijnsel ervaren. Een lage bloeddruk hoeft overigens helemaal geen probleem te zijn. Vooral wanneer je er klachten van krijgt, is het goed om er aandacht aan te besteden.

Zo voorkom je dat je bijna omvalt

Wordt het regelmatig zwart voor je ogen? Dan kan het helpen om wat rustiger overeind te komen. Een paar dingen die je kunt proberen:

  • Neem de tijd: ga eerst even rechtop zitten op de rand van het bed of je stoel voordat je gaat staan.
  • Span je spieren aan: voel je dat je duizelig wordt, ga dan weer zitten of liggen. Je kuitspieren een paar keer aanspannen of even je benen bewegen kan helpen om het bloed terug richting je hart te stuwen.
  • Drink voldoende: zorg dat je genoeg drinkt, zeker op warme dagen of wanneer je veel hebt gezweet.
  • Kijk naar je medicijnen: gebruik je medicijnen die je bloeddruk kunnen verlagen? Stop daar dan niet zelf mee, maar bespreek de klachten met je huisarts.

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Af en toe even zwart zien bij snel opstaan is meestal onschuldig. Maar als het vaak gebeurt, steeds erger wordt of je daadwerkelijk flauwvalt, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Die kan bijvoorbeeld je bloeddruk liggend en staand meten en kijken of er een duidelijke oorzaak is.

Gaan de klachten verder dan alleen een duizeling? Krijg je plotseling ook last van dubbelzien, moeite met praten, slikken of lopen, of minder kracht of gevoel in een arm of been? Dan adviseert Thuisarts om direct de huisarts of huisartsen-spoedpost te bellen.