<-- NIET ACTIEF -->

 
Hoe werkt melatonine (tabletjes bijvoorbeeld) en is het voor iedereen veilig te gebruiken?

– Carien

 

Floor van Oosterhout, chronobioloog

Melatonine is een lichaamseigen hormoon en zorgt ervoor dat je lichaam weet dat het nacht is. Daarom wordt het ook wel ‘het hormoon van de nacht’ genoemd. De pijnappelklier, een kleine klier aan de achterkant van de hersenen, maakt melatonine aan en geeft dit af aan het bloed. Overdag is dit niets of heel weinig, maar als het donker wordt, stijgt de spiegel, en midden in de nacht, tussen twee en vier uur, is er een melatoninepiek waarin de grootste hoeveelheid melatonine wordt afgegeven. Tegelijk met het vrijkomen van melatonine daalt je lichaamstemperatuur, terwijl de temperatuur van de huid een beetje stijgt. Mede hierdoor wordt de slaap bevorderd. De productie van melatonine wordt geregeld door de biologische klok, een proces dat zich afspeelt in de hersenen.

Melatonine (in de vorm van tabletten, capsules of druppels) wordt vooral voorgeschreven bij slaapproblemen die veroorzaakt worden door een verstoring van de biologische klok. Denk bijvoorbeeld aan mensen die in wisselende diensten werken, mensen met jetlag, blinde mensen, maar ook mensen met milde tot ernstige inslaapproblemen veroorzaakt door het ‘delayed sleep phase disorder’. Bij deze mensen is het slaapritme ontregeld en ook het melatonineritme verstoord. Het ritme moet weer goed ingesteld worden. Melatonine op het juiste tijdstip van de avond innemen maakt bij deze mensen het inslapen eenvoudiger en verbetert de kwaliteit van de slaap. Wanneer je ouder wordt, werkt de biologische klok wat minder goed en produceert de pijnappelklier wat minder melatonine. Daarom slapen ouderen vaak ook minder goed en kan melatonine ook helpen bij slaapproblemen bij ouderen.

Melatonine is geen slaappil

Melatoninesupplementen helpen het interne melatonineritme weer goed af te stellen.
Melatonine geeft als het ware een signaal aan je lichaam dat het bijna tijd is om te gaan slapen. Zo weet de biologische klok weer hoe laat het is en kunnen de processen in gang gezet worden die nodig zijn om in slaap te vallen. Bij het gebruik van melatonine is dus vooral de timing erg belangrijk. Als je het te laat op de avond of in de nacht, of op onregelmatige tijden inneemt, verschuif je je slaapritme en val je uiteindelijk nog moeilijker in slaap. Zo raakt je biologische klok in de war.

Hoewel melatonine een acuut slaapopwekkend effect kan hebben in het eerste uur na inname, is melatonine dus niet zomaar een ‘slaappil’! Het gebruik berust op het idee dat het ritme van de biologische klok wordt bijgestuurd. Mensen zijn soms geneigd om midden in de nacht wanneer ze niet kunnen slapen maar een extra pil melatonine te slikken, maar er is dan een kans dat dit juist averechts werkt. De juiste timing van melatoninemedicatie is afhankelijk van het type slaapstoornis waarvoor het gegeven wordt.

Je slaapritme

Om de timing van melatonine te kunnen bepalen is het zinvol eerst te meten hoe het interne ritme eruitziet. Wanneer er vaste bedtijden worden aangehouden en het ritme stabiel is, kan melatonine 1-2 uur voor de gewenste slaaptijd worden ingenomen. Slik melatonine elke dag op hetzelfde tijdstip en overleg met de arts wat het beste tijdstip is.

Daarnaast is het van belang te weten dat de eigen melatonineproductie sterk beïnvloed wordt door de blootstelling aan licht. Normaal gesproken wordt tijdens de schemering geleidelijk meer melatonine aangemaakt. Maar zie je tijdens de avonduren nog fel kunstlicht, dan wordt de melatonine-afgifte onderdrukt. Er zijn onderzoeken gedaan waarbij mensen midden in de donkere nacht in een felle lamp moesten kijken en tegelijk de melatoninespiegels gemeten werden in het bloed. Dan is te zien dat de concentratie melatonine acuut daalt.

Kruip je geregeld in bed met een laptop of smartphone? Dan is de kans groot dat je pas later in kunt slapen. Het blauwe licht van het beeldscherm heeft namelijk invloed op de biologische klok in de hersenen en op de melatoninespiegels, waardoor je bioritme wordt verstoord. Niet gek dat je als de wekker vroeg afgaat de volgende ochtend nog niet bent uitgeslapen.