Werk, relatie, opvoeding en ons uiterlijk: het veroorzaakt allemaal stress. Denken we. Niet waar, stress is vaak gewoon angst. Een tegengeluid over stress.

Chronische stress speelt een belangrijke rol in het ontstaan van depressie en angststoornissen. Onder invloed van stress kunnen sterke schommelingen optreden in de bloedglucose van mensen met diabetes. En een huidziekte als psoriasis wordt erger in tijden van veel stress.

Stress is ondermijnend, voor iedereen. Toch ervaren we met z’n allen steeds meer stress. En ook al zijn we net terug van vakantie, saunabezoek of dampt er een ontspannende etherische olie in een verdamper; de stress lijkt elk jaar groter te worden.
Hoe kan dat? In onze zoektocht naar het antwoord, stuitte gezondNU op een opvallend antwoord: Het woord ‘stress’ is heel
verbloemend.Stress is vaak gewoon angst.

Angst niet herkend

Het probleem is dat angst niet meer als angst wordt herkend. We hechten aan de maakbaarheid van de samenleving en zien angst als iets voor kleine kinderen. Een kind is bang en angstig,als volwassene hebben we stress. Dat heeft veel meer body. ‘Ik heb zo’n stress gehad’, klinkt veel chiquer dan ‘ik was zo angstig’

Angstsignalen

Omdat klachten van gestreste mensen in grote mate gerelateerd zijn aan angst, is doorgaan geen goede remedie. Integendeel.
Met flink zijn, lossen we niets op. De angst negeren, helpt niet. Van ‘dat hebben we allemaal wel eens’, wordt de stress niet minder. We zijn een doemaatschappij, we leven in een sterke afrekencultuur, die snel minnetjes reageert als je moe bent. Vooral vrouwen gaan hieronder gebukt, door de dubbele belasting van werk en gezin. Je mag tegenwoordig bijna geen grens trekken. Maar de grootste fout die je kunt maken, is je angst niet herkennen en hem niet verzorgen. Daardoor groeit je
angst.
Een effectieve aanpak begint met het herkennen van angstsignalen. Een van de eerste tekenen van angst is een verhoogde spierspanning. Dit gebeurt vaak in een bepaalde volgorde. Eerst beginnen je handen te kriebelen: je gaat in je handen knijpen, frunniken.

Daarna begint de rest van je lichaam mee te doen. Je gaat bijvoorbeeld met je benen wippen of met de ogen knipperen.
Wanneer de angst verder toeneemt, dient zich een nieuwe fase aan. Dit is de fase van de zogenaamde ‘vecht- of
vluchtreactie’. Dit kan zich uiten in natte handpalmen, een bonzend hart, wit wegtrekken of rillen. Daarna kom je in
de derde angstfase, die zich onder meer kenmerkt door maagklachten en een drang tot plassen. Het gaat dan echter om heel kleine plasjes. In angstfase vier treedt concentratieverlies op en kun je niet goed meer nadenken. Je begint structuurloos te brabbelen. Op de werkvloer ben je dan ongelooflijk inefficiënt.
In het begin van de behandeling moeten de cliënten van Gottschal dagelijks turven in welke angstfase ze zich bevinden. Zolang je vooral in fase drie of vier zit, gaan de meeste van je gevoelens zich ‘somatiseren’. Met andere woorden: ze zetten zich om in een fysieke of emotionele klacht. Zoals misselijkheid, niet kunnen slapen of diarree.

Verzorg de angst

Veel mensen zijn het vermogen om hun angsten te registreren kwijtgeraakt. Ik train daarom het waarnemingsvermogen; op welke spieren en verschijnselen moet je je focussen? Door psychologische meditaties leer je ook beter waarnemen. Bovendien geeft meditatie fysieke voordelen, want je stresshormonen dalen sneller.
Als de signalen weer worden herkend, is het zaak de angst te verzorgen en serieus te nemen. Niet over een week, maar meteen. Last even een rustpauze in, een time-out. Je kunt opschrijven welke mogelijkheden je hebt om een angst te verlagen.
Bijvoorbeeld iets gaan drinken, te lezen, met je kind spelen, goed uitademen en aan een bloem ruiken.
Behalve de angst verzorgen, is het ook mogelijk om op een andere manier voor jezelf op te komen. Mensen hebben moeite om rechtstreeks te zeggen: dit is wat ik denk, dit is wat ik voel, hier is waar ik sta.
Door angstregistratie, beter voor de angst te zorgen en op een andere manier te communiceren, verbetert de situatie uiteindelijk. Op een gegeven moment merken mensen dat ze vaker in angstfase 2 zitten. Dan kun je al beter nadenken en ook al beter zeggen tegen je leidinggevende wat je eigenlijk wilt of denkt. De eerste angstfase is de gemakkelijkste fase om op te treden.
Want je mag je best angstig voelen, als je er maar wat mee doet.