Continu 'aan' staan? Waarom de invloed van een retraite verder reikt dan alleen rust

We leven in een maatschappij waarin we continu verbonden zijn. Prikkels komen onafgebroken binnen, van rinkelende telefoons tot de altijd aanwezige to-do lijst in ons hoofd. Voor veel mensen voelt dit als de normale gang van zaken, maar ons brein moet al die informatiestromen wel blijven verwerken. Het is dan ook logisch dat we steeds vaker zoeken naar manieren om de ruis te dimmen. Misschien overweeg je wel eens om een stap terug te doen tijdens een retraite in Nederland. Het idee van een paar dagen offline gaan, al dan niet in volledige stilte, klinkt voor velen als een bevrijding. Maar wat is nu de daadwerkelijke invloed van een retraite op je lichaam als je kiest voor absolute rust?

Afzondering in de wetenschap

Om te begrijpen wat afzondering doet, kijken we naar het werk van onderzoekers van Duke University. In een onderzoek, uitgevoerd op muizen, bestudeerden wetenschappers het effect van stilte en geluid. Hoewel we de resultaten van een dierstudie niet één op één naar de mens kunnen doortrekken, zagen de onderzoekers dat twee uur dagelijkse stilte samenhangt met nieuwe celontwikkeling in het hersengebied dat herinneringen opslaat. Bij mensen zien we vergelijkbare processen via hersenscans: het wegnemen van externe ruis geeft de hersenen letterlijk de ruimte om informatie beter te verwerken.

Hoe afzondering je stresssysteem kalmeert

Wanneer je deelneemt aan een programma waarbij communicatie en schermen wegvallen, verandert de belasting op je lichaam. Dit heeft direct invloed op onze onbewuste sturing. In het dagelijks leven domineert vaak ons 'actiesysteem', dat ons alert houdt. Tijdens een periode van bewuste afzondering krijgt ons natuurlijke 'rustsysteem' eindelijk de kans om het over te nemen. Wetenschappelijk onderzoek naar stressreductie toont een sterke correlatie tussen periodes van rust in stilte en een verlaagde hartslag en afname van het stresshormoon cortisol. Ook verandert de hersenactiviteit: het netwerk in ons brein (het Default Mode Network) dat actief is wanneer we juist nergens op focussen, gaat harder werken. Dit helpt om indrukken te verwerken en intern orde op zaken te stellen.

Bekijk ook

Laat je oordopjes eens thuis: waarom wandelen in stilte zo goed is voor je brein | Gezondnu

Verwachtingen van de stilte

Een weekendje afzondering is echter geen magische gum voor langdurige stress. Er is altijd een wisselwerking tussen jouw mentale gesteldheid en de stilte. Waar rust bij de één direct leidt tot spierontspanning, kan het wegnemen van afleiding bij de ander in eerste instantie leiden tot onrust, omdat weggestopte gedachten ineens de ruimte krijgen. Soms beweren aanbieders dat deelnemers zich na afloop 'vijftig procent beter' voelen. Zulke relatieve percentages geven een vertekend beeld. In absolute zin dalen de stressniveaus gemiddeld zeker, maar deze absolute daling hangt sterk samen met hoe gestrest iemand voorafgaand aan het vertrek was.

De overgang naar volledige afzondering

Als je overweegt om je terug te trekken, is het verstandig om te observeren hoe jouw lichaam reageert op minder prikkels. De overgang naar volledige afzondering kun je het beste gefaseerd aanpakken. Ben je er al helemaal klaar voor, begin dan met een eendaagse introductie of een kort weekend in een groene, natuurlijke omgeving. Onderzoek suggereert namelijk dat die natuurlijke setting sterker correleert met fysieke rust en een actieve daling van je stresshormonen dan een stedelijke omgeving. Ga er zonder vastomlijnde doelen in, zorg dat er een professionele begeleider aanwezig is als klankbord en laat je lichaam rustig wennen aan het ontbreken van de dagelijkse ruis.