De biologische reden waarom je na een lege, stille dag vaker zin hebt in wijn

Een leeg huis, een lange avond voor de boeg en voor je het weet, trek je toch die fles wijn open. Wanneer we alleen zijn en vaker naar alcohol grijpen, leggen we de schuld meestal bij onszelf. De maatschappij bestempelt overmatig drinken al snel als een gebrek aan karakter of pure ruggengraatloze zwakte. Een uitgebreide publicatie in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature Neuroscience haalt deze harde aanname nu onderuit. Neurowetenschappers tonen aan dat sociale afzondering een heel duidelijk, biologisch proces in de hersenen activeert. Het is geen karakterfout, maar een anatomische reactie op het missen van menselijk contact.

Onderzoekers van onder meer het Amerikaanse Salk Institute analyseerden de hersenpaden bij muizen om precies te zien wat afzondering met het brein doet. Omdat de hersenstructuur voor emotie en beloning bij deze dieren sterk overeenkomt met die van mensen, geeft dit een helder beeld van onze eigen biologie. Ze zagen dat de verbinding tussen het emotiecentrum (de amygdala) en het controlecentrum (de prefrontale cortex) overprikkeld raakt zodra het sociale contact wegvalt.

De rem op je emoties verdwijnt

Deze specifieke hersenverbinding reguleert normaal gesproken onze motivatie en stress. Wanneer je lange tijd afgezonderd bent, stuurt het emotiecentrum een constante stroom aan stresssignalen naar je prefrontale cortex. Hierdoor wordt het controlecentrum in je brein, dat je normaal gesproken helpt om verstandige keuzes te maken, sterk onderdrukt. Je hersenen schakelen over naar een overlevingsstand. In deze staat correleert de behoefte om negatieve gevoelens te dempen direct met een sterke drang naar verdovende middelen, zoals alcohol.

Het grote verschil tussen mannen en vrouwen

Het meest opvallende detail uit het onderzoek is hoe verschillend de seksen op deze afzondering reageren. Waar het hersenpad bij mannelijke proefdieren overprikkeld raakte en leidde tot een flinke toename in alcoholgebruik, gebeurde bij de vrouwtjes exact het tegenovergestelde. Bij de vrouwelijke dieren nam de activiteit in dit specifieke hersengebied juist af, waarna zij aanzienlijk minder gingen drinken. De wetenschappers concluderen hieruit dat mannen en vrouwen biologisch gezien een hele andere verwerkingsstrategie hebben wanneer zij geïsoleerd raken.

Bekijk ook

Eentje kan wel, toch? Dit is wat er echt in je buik gebeurt bij roken en alcohol tijdens de zwangerschap | Gezondnu

Gewone beloningen verliezen hun glans

Daarnaast lieten de hersenscans nog een ander patroon zien. Tijdens een periode van eenzaamheid reageert het brein veel minder sterk op natuurlijke, gezonde beloningen. Dingen waar je normaal blij van wordt, zoals een zoete snack of een hobby, geven je hersenen ineens geen prikkel meer. Tegelijkertijd wordt de lichamelijke reactie op alcohol juist vergroot. De hersenen passen zich dusdanig aan dat alcohol de enige snelle en effectieve manier lijkt om nog een goed gevoel te ervaren.

Meer begrip voor de eigen keuzes

Deze inzichten zijn belangrijk omdat ze de schaamte rondom alcoholgebruik kunnen wegnemen. Wie begrijpt dat het eigen brein bij eenzaamheid simpelweg op zoek is naar een chemische balans, kan met meer mildheid naar zijn eigen gedrag kijken. Experts raden aan om bij de neiging naar de fles vooral het onderliggende probleem aan te pakken: het gebrek aan connectie. Door actief contact te zoeken met een vriend, familielid of buurman, voorzie je de hersenen weer van de juiste, natuurlijke prikkels. Zo krijgt je controlecentrum de ruimte om weer veilig de regie over te nemen.