Heb jij weleens een déjà vu? Dit is wat er gebeurt in je brein

Dat is precies de vraag waar neurowetenschappers zich al jaren mee bezighouden. Hoewel er nog geen definitieve verklaring is, denken onderzoekers steeds beter te begrijpen wat er tijdens een déjà vu gebeurt. Opvallend genoeg lijkt het niet te gaan om een fout geheugen, maar juist om een geheugen dat controleert of een ervaring klopt.

Een studie van onderzoekers van de University of St Andrews brengt verschillende onderzoeken naar déjà vu samen. Volgens de onderzoekers ontstaat een déjà vu waarschijnlijk doordat er heel even een conflict ontstaat tussen een gevoel van vertrouwdheid en het besef dat een situatie eigenlijk nieuw is. Dat verklaart waarom een déjà vu zo echt kan aanvoelen, terwijl je tegelijkertijd weet dat je dit moment niet eerder hebt beleefd.

Hoe een déjà vu kan ontstaan

Je brein verwerkt iedere seconde enorme hoeveelheden informatie. Terwijl je kijkt, luistert en beweegt, vergelijkt het voortdurend nieuwe indrukken met herinneringen die al zijn opgeslagen. Meestal verloopt dat proces ongemerkt. Bij een déjà vu lijkt dat systeem heel even uit de pas te lopen. Je brein geeft een sterk gevoel van herkenning af, maar vindt geen herinnering die daarbij past. Daardoor ontstaat het vreemde gevoel dat je iets al eerder hebt meegemaakt, zonder dat je kunt aanwijzen wanneer of waar dat zou zijn geweest. Volgens de onderzoekers spelen gebieden in de slaapkwab, waaronder de hippocampus, hierbij waarschijnlijk een belangrijke rol. Deze hersengebieden zijn essentieel voor het verwerken en controleren van herinneringen.

Bekijk ook

Dit is waarom je het beantwoorden van appjes steeds uitstelt

Waarom een déjà vu meestal heel normaal is

Een déjà vu kan vreemd of zelfs een beetje ongemakkelijk aanvoelen, maar voor de meeste mensen is het een heel normaal verschijnsel. Veel mensen maken het één of meerdere keren in hun leven mee. Juist omdat ons geheugen voortdurend controleert of nieuwe informatie overeenkomt met eerdere ervaringen, is het niet vreemd dat er soms een korte 'mismatch' ontstaat. Volgens de onderzoekers laat een déjà vu daarmee vooral zien hoe actief en complex ons geheugen eigenlijk werkt.

Heel soms kan een déjà vu voorkomen als onderdeel van een neurologische aandoening, zoals bepaalde vormen van epilepsie. In dat geval treden meestal ook andere klachten op. Een incidentele déjà vu zonder andere verschijnselen is op zichzelf meestal geen reden tot ongerustheid.

Een fascinerend inkijkje in het werk van je brein

Hoewel wetenschappers nog niet alle puzzelstukjes hebben gelegd, wijst steeds meer onderzoek in dezelfde richting: een déjà vu lijkt vooral te ontstaan doordat verschillende geheugensystemen heel even niet dezelfde boodschap afgeven. Het ene deel van je brein zegt als het ware: 'Dit ken ik al', terwijl een ander deel juist controleert en concludeert dat de situatie nieuw is. Dat maakt een déjà vu misschien minder mysterieus, maar zeker niet minder bijzonder.