'Heb ik gisteren iets raars gezegd?' Waarom je de dag na alcohol opeens twijfelt aan alles

Je voelt je onrustig, trillerig en somber. Je checkt zenuwachtig je appjes: "Heb ik gisteren iets verkeerds gezegd? Was ik wel leuk genoeg? Vonden ze me niet irritant?" Je gedachten draaien overuren in een negatieve spiraal. In de volksmond noemen we dit vaak een 'morele kater', maar de wetenschap heeft er een modernere term voor: hangxiety (een samenvoeging van hangover en anxiety). En het belangrijkste om te weten: je bent niet gek, en je hebt waarschijnlijk niets gênants gedaan. Je beleeft een chemische reactie in je hersenen.

Het 'geleende' geluk

Om te begrijpen waarom je je de dag erna zo kwetsbaar voelt, moeten we kijken naar wat alcohol doet met de stofjes in je hersenen. Tijdens het drinken voel je je ontspannen en vrolijk. Dat komt doordat alcohol invloed heeft op GABA, een neurotransmitter die werkt als het rempedaal van je zenuwstelsel. Alcohol stimuleert dit rempedaal, waardoor remmingen wegvallen en je kalmeert.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Tegelijkertijd onderdrukt alcohol de neurotransmitter glutamaat. Glutamaat is juist het gaspedaal; het zorgt voor opwinding en angst. Door te drinken, trap je dus de rem in en laat je het gas los. Een heerlijk gevoel, maar je leent dat geluk van de volgende dag.

De rekening van je brein

Het probleem ontstaat als de alcohol is uitgewerkt. Je hersenen proberen wanhopig de balans te herstellen (homeostase). Omdat het rempedaal (GABA) de avond ervoor urenlang is ingedrukt, stopt je brein tijdelijk met de aanmaak hiervan. Tegelijkertijd wordt de productie van het gaspedaal (glutamaat) juist enorm opgevoerd ter compensatie.

De volgende ochtend is de alcohol uit je bloed, maar die compensatie-reactie dendert nog uren door. Je zit plotseling opgescheept met een overschot aan het stress-stofje glutamaat en een tekort aan het kalmerende GABA. Onderzoekers beschrijven dit in het tijdschrift Alcohol and Alcoholism als een rebound-effect: je zenuwstelsel schiet door van super-relaxed naar hyper-alert en angstig.

Daarom voel je je de hele dag alsof er onheil in de lucht hangt, zelfs als je gewoon veilig op de bank zit.

Bekijk ook

Helpt sporten tegen een kater – of maak je het alleen maar erger? | Gezondnu

Sporten met een kater: goed idee of juist riskant? We leggen uit wat alcohol doet met je lichaam én of je dat brakke gevoel echt kunt wegzweten.

Waarom de één er meer last van heeft

Misschien herken je dit totaal niet, of heb je er juist na twee glazen al last van. Dat kan kloppen. Brits onderzoek, gepubliceerd in Personality and Individual Differences, toont aan dat vooral mensen die van nature wat verlegen of piekeraars zijn, gevoeliger zijn voor hangxiety.

Tijdens het drinken ervaren zij een grotere opluchting (de sociale angst valt weg), maar de klap erna komt daardoor des te harder aan. Het is een vicieuze cirkel waarbij de chemische disbalans je bestaande onzekerheid versterkt.

Wees mild voor jezelf

Wat kun je doen als je weer eens somber naar het plafond ligt te staren? Het allerbelangrijkste is realiseren dat de doemscenario's in je hoofd niet de realiteit zijn. Die gedachte dat iedereen je stom vindt is geen intuïtie, maar een tijdelijke, biologische verstoring.

Probeer niet te vechten tegen de onrust, maar erken het. Wees extra lief voor jezelf: drink voldoende water, eet iets voedzaams en zoek afleiding. De balans herstelt zich vanzelf weer. Dat onrustige gevoel is simpelweg de rente die je betaalt op het plezier van gisteren.