Kleding altijd op de grond? Hoe een simpele kamerplant helpt een slechte gewoonte te doorbreken

Na een lange werkdag plof je op de bank of kleed je je om in je slaapkamer. De kleding die je uittrekt, belandt in één soepele beweging op de vloer. De volgende ochtend erger je je aan die slordige berg en neem je je heilig voor om het vanavond écht direct in de wasmand te doen. Maar die avond gebeurt er exact hetzelfde. Wil je zo'n hardnekkig slechte gewoonte doorbreken? Dan helpt het vaak niet om jezelf strenger toe te spreken of te wachten op meer discipline.

Dit eindeloze proces heeft namelijk weinig te maken met luiheid of een slap karakter. Het is een normaal voorbeeld van hoe je omgeving je onbewust stuurt. Als we ons gedrag willen veranderen, proberen we dat vaak op pure wilskracht te doen. Maar na een drukke dag heeft je hoofd daar simpelweg de puf niet meer voor. Je schakelt over op de automatische piloot, waardoor die spijkerbroek toch weer op de grond belandt.

In plaats van een interne strijd te voeren, kun je veel beter naar de inrichting van je ruimte kijken. Bekend onderzoek van gedragseconoom en Nobelprijswinnaar Richard Thaler en jurist Cass Sunstein laat zien dat onze fysieke omgeving sterk samenhangt met de dagelijkse keuzes die we maken. In hun boek Nudge noemen zij de manier waarop we ruimtes en opties inrichten 'keuzearchitectuur', beter bekend als 'nudging'. Door jezelf zo'n 'nudge' (een subtiel fysiek duwtje) te geven, creëer je een onbewuste sturing van je gedrag. Onderzoek suggereert dan ook dat een verandering veel sneller went als je de gewenste actie de weg van de minste weerstand maakt.

Waarom we kiezen voor de makkelijkste weg

Je hersenen willen het liefst zoveel mogelijk energie besparen. Handelingen die we vaak herhalen, worden daarom volledig geautomatiseerd. Die berg was op de grond is het logische resultaat van zo'n automatisme. De trigger is het uittrekken van de kleding, de actie is het laten vallen en je beloning is dat je meteen kunt ontspannen. Wanneer de wasmand in een andere kamer staat, of ergens netjes in een dichte kast, werpt dat letterlijk een drempel op. Je moet lopen en een deksel opendoen. Voor een moe hoofd is dat stiekem veel te veel gevraagd.

Bekijk ook

Mislukken je nieuwe routines steeds? Waarom habit stacking wél werkt voor je brein | Gezondnu

Hoe een obstakel je ongewenste gedrag stopt

Experts in gedragsverandering adviseren vaak om niet de gewoonte zélf aan te pakken, maar je omgeving aan te passen. Als je de wasmand precies op de plek zet waar jij van nature je kleren laat vallen, verander je de situatie. Het kost dan ineens minder moeite om de kleding in de mand te laten vallen dan ernaast.

Gooi je de kleren er uit automatisme toch nog naast? Dan kun je een fysiek obstakel inzetten. Plaats op die exacte 'gooi-plek' een flinke kamerplant of een bijzettafeltje. Je onderbreekt hiermee direct de automatische handeling, omdat je anders de plant omver stoot. Je moet nu wel bewust nadenken, wat je dwingt om uit die sluimerstand te komen.

Deze simpele strategie toepassen in je eigen dagelijks leven

Het verplaatsen van spullen heeft een heel ander effect dan jezelf telkens mentaal moeten corrigeren. Door je leefruimte slim aan te passen, hoef je niet meer te vertrouwen op mentale spierkracht. Dit principe hangt overigens niet alleen samen met opruimen, maar kun je veel breder inzetten. Wil je hier vandaag nog mee aan de slag? Kijk dan naar de plekken waar jouw ongewenste routines zich afspelen:

• Zet de wasmand op de 'foute' plek, of blokkeer de vaste gooi-plek met een grote kamerplant.
• Leg je sportkleding alvast midden in de gang als je 's avonds meer wilt bewegen.
• Verplaats ongezonde snacks naar de hoogste plank achterin de kast, en zet een fruitschaal in het zicht.
• Leg je oplader en telefoon in een andere kamer als je merkt dat je voor het slapengaan urenlang ligt te scrollen.