Maak van seks geen ‘moetje’ - Een gezond en gelukkig (seks)leven begint bij jezelf

We eten zo puur mogelijk, liggen ’s ochtends op onze yogamat en praten open over burn-outs. Maar meer tijd plannen voor (solo)seks? Dat staat niet op onze to-do-lijst. Zonde, weet medisch seksuoloog en uroloog Melianthe Nicolai. “Seks is één van de krachtigste medicijnen voor een gezond leven.” 

Dit artikel verscheen eerder in GezondNu editie 1 van 2026, die volledig in het teken stond van het thema 'Luisteren naar ons lichaam'.

In het begin van een nieuwe relatie lijkt seks vanzelf te gaan. De vonken vliegen eraf, het voelt bijna magisch en niemand hoeft er moeite voor te doen. Maar naarmate de jaren verstrijken, verdwijnt het seksleven bij veel stellen langzaam naar de achtergrond. Niet omdat het verlangen weg is, maar omdat de zin én de tijd steeds vaker ontbreken. Dat zien we ook terug in cijfers. Uit de Monitor Seksuele Gezondheid, uitgevoerd door Rutgers in samenwerking met het RIVM en het CBS, blijkt dat vier op de vijf Nederlanders wel geniet van seks, maar dat slechts 56 procent echt tevreden is over het eigen seksleven. Die ontevredenheid zit ‘m vooral in de frequentie: minder dan de helft is tevreden over hoe vaak ze seks hebben, terwijl driekwart juist wel tevreden is over de verbondenheid met hun partner tijdens seks. Het plezier is er dus, maar tijd, aandacht en energie blijken voor veel mensen de grootste moodkillers. 

Medisch seksuoloog en uroloog Melianthe Nicolai herkent het probleem. “Seks is iets wat hoort bij onze menselijke natuur. Zonder seks, alleen of samen, hebben we minder uitlaatklep.   Het is dus normaal om te verlangen naar seks en het te willen, maar je moet er wel tijd voor maken. Helaas is seks nog steeds een onderwerp waar we niet goed genoeg mee bezig zijn. Er ligt schaamte op en daardoor praten we er niet graag over. Ook blijkt uit onderzoek dat 40 procent van de vrouwen moeite heeft met het krijgen van een orgasme en een deel van deze vrouwen zelfs nooit een orgasme bereikt. Dat is jammer, want een goed seksleven is één van de krachtigste medicijnen voor een gezond en gelukkig leven.” 

Beter slapen en minder depressies 

Er zijn talloze onderzoeken gedaan naar de gezonde en positieve effecten van seks. Melianthe kent die uitkomsten als geen ander. “Seks helpt tegen stress en doet je gelukshormonen stijgen. Het zorgt dat je lijf in een staat van vrolijkheid, ontspanning en verbinding komt, zeker als je ook nog samen slaapt met je partner. Dat geeft een gevoel van rust en veiligheid.” Studies tonen zelfs aan dat regelmatig onder de lakens duiken goed is voor je brein. “Seks hebben zorgt voor minder depressieklachten, omdat je breinactiviteit er rustiger van wordt. Dat maakt het ook meteen een perfect medicijn tegen slaapproblemen. Een orgasme krijgen voor je naar bed gaat, helpt om in te slapen. Het is daarnaast goed voor je hart en vaten en er is bewezen dat je meer immuun-eiwitten aanmaakt als je seks hebt gehad. Daarmee boost je je immuunsysteem. Nog een mooie bijkomstigheid van seks: je verbrandt calorieën.” 

Net als bij veel dingen geldt ook voor een gezonde vrijpartij: kwaliteit gaat boven kwantiteit. Het gaat er vooral om dat je seks hebt van niveau, zegt Melianthe. Ze benadrukt dat voorspel daarom cruciaal is, zeker voor vrouwen: “Vrouwen krijgen vaak niet genoeg de tijd om lichamelijk seksueel ready te zijn. Een vrouw heeft ongeveer twintig tot dertig minuten nodig om fysiek opgewonden te raken, waarbij de clitoris en schaamlippen opzwellen en de vagina zich verlengd. Bij een man kan dat al in twee minuten. Het geslachtorgaan van een vrouw is net zo groot als dat van een man, alleen zit het bij vrouwen meer naar binnen. Daarom is voorspel zo belangrijk. En nee, dat hoeven niet meteen hand- en spandiensten te zijn. Van knuffelen, frummelen aan elkaar, zoenen, sexy aankijken, plannen maken over wat je met elkaar gaat doen tot dirty talk – alles telt mee.”  

Verbinding en openheid 

Een gezond en goed seksleven begint volgens haar bij verbinding met elkaar. “Dat gaat niet over wel of geen penetratie, maar wel over allebei genieten. Zonder pijn of druk om te presteren of om klaar te komen. Die verbondenheid vraagt wel om openheid. Je leert dat niet op school, maar moet dat samen oefenen en ontdekken. Door te praten over wat je wilt, door grenzen te bespreken en soms te wisselen in rollen. Dat vinden veel mensen spannend, maar juist daar zit groei en dat maakt je seksuele relatie sterker.”

Liever netflixen, dan seksen 

Toch zorgt het huishouden, de zorg voor kinderen, werk en andere verplichtingen er vaak voor dat seks pas als laatste op het lijstje staat. En als je na een lange dag uitgeblust op de bank ligt, is de zin ver te zoeken. Is dat normaal? “Veel vrouwen denken dat ze spontaan zin moeten hebben, maar dat is een fabeltje. Zeker na je twintigste, als je een drukke baan hebt en kinderen, gebeurt dat meestal niet. Je moet goede prikkels krijgen en de situatie moet kloppen. Er moet ruimte, tijd en aandacht voor zijn. Zin kun je uitnodigen.” Of plannen een dooddoener is? Juist niet. Melianthe: “Ik ben enorm voorstander van plannen. Het klinkt a-romantisch, maar stellen die vier uur per week bewust tijd met elkaar doorbrengen, hebben een betere relatie én ervaren seks als een uitje, niet als een moetje. Door te plannen kan je je er mentaal en fysiek op voorbereiden, zin krijgen in je ‘date’ en is er ruimte om er echt van te genieten.” 

Soloseks is zelfzorg 

Om te profiteren van de voordelen voor je gezondheid, hoef je overigens niet perse seks te hebben met een partner. Soloseks is net zo belangrijk. “Zelfbevrediging is geen vervanging voor ‘echte’ seks. Maar het is een fundamenteel onderdeel van je seksuele gezondheid. Je leert je lichaam kennen, ontdekt wat prettig voelt en waar je grenzen liggen. Dat vergroot je zelfvertrouwen en ook de kwaliteit van seks met een partner.” Jezelf regelmatig bevredigen heeft ook net zo goed gezonde, positieve effecten. “Daarmee activeer je de doorbloeding van je geslachtsorgaan, blijft het weefsel gevoelig en train je je bekkenbodem. Met een orgasme span en ontspan je de spieren, waardoor ze sterker en responsiever worden. Dat helpt bijvoorbeeld tegen urineverlies of pijn bij het vrijen.” 

75 miljoen satisfyers 

Hoe zit dat met seksspeeltjes? De satisfyer is in de afgelopen jaren populairder geworden dan ooit. Wereldwijd zijn er al 75 miljoen(!) van deze speeltjes verkocht. Toch vindt Melianthe het geen musthave. “Een satisfyer zorgt voor een korte kick. Dat schiet wat mij betreft zijn doel voorbij. Doordat je deze direct op je clitoris zet, overstimuleer je de boel. Vergelijk het met porno kijken als man. Hoe meer je dat doet, hoe meer prikkels je nodig hebt. En een man kan nooit hetzelfde bereiken als een satisfyer. Ik ben niet tegen seksspeeltjes, maar het advies is om deze rond je clitoris te gebruiken en niet vol erop. Ik ben wel voorstander van meer genot, maar dat kan ook zeker met je vingers. Als je goed leert vrijen, met goede technieken, heb je geen speeltjes nodig.” 

Use it or lose it 

Want oefening baart kunst en dat geldt ook voor het hebben van seks met jezelf of een partner. “Het is een beetje als: ‘use it or lose it’. Het is belangrijk dat je je seksuele systeem blijft activeren. Als je dit niet doet, raak je je zin kwijt en wordt ook dit lichaamsdeel steeds ongevoeliger. Je moet seks dus echt blijven onderhouden, wil je het fijn en plezierig hebben. En dat heeft veel voordelen, blijkt uit onderzoek. Zo is er een studie die laat zien dat vrouwen van 70+ die drie keer per week aan zelfbevrediging doen, tot 80 procent minder last hebben van urineverlies. Hun reactie op seks is beter, het weefsel blijft gevoelig en de spieren sterk. Dat is ook gunstig voor als je dan nog seksueel actief bent met een partner. Zelfs op hoge leeftijd is genieten van seks dus gezond en belangrijk.” 

Spelbreker: de overgang 

Toch komt er voor veel vrouwen een belemmerend keerpunt als het om hun seksleven gaat: de overgang. Veel vrouwen krijgen dan last van kwaaltjes als een blaasontsteking, vaginale droogheid en zelfs pijn tijdens de seks. Melianthe weet wat de boosdoener is. “Vanaf je veertigste verandert het vaginale weefsel. Dat noemen we vaginale atrofie of het genito-urinaire syndroom van de menopauze (GSM). Het weefsel wordt dunner en minder sterk. Daardoor neemt de kans op blaasontstekingen toe en kunnen vrouwen pijn ervaren tijdens seks. Je kunt ook sneller last krijgen van wondjes of een branderig gevoel.” Veel vrouwen weten niet dat hier wel wat aan te doen, zegt Melianthe. “Dat is echt doodzonde en in de praktijk zien we zelfs relaties sneuvelen door de overgang. Gelukkig is er een oplossing. Zo kun je lokale oestrogenen in crème vorm smeren of inbrengen om het weefsel te herstellen. Ervaar je klachten? Blijf er dan niet mee rondlopen en bespreek het met je huisarts.” 

Seks na ziekte 

Ook als je seksleven drastisch veranderd, bijvoorbeeld na een ziekte, is het belangrijk om hulp te zoeken. “Na ziektes gaat het heel vaak mis met het seksleven,” weet Melianthe. “Bij diabetes ontstaan gevoelsstoornissen, bij hart- en vaatziekten problemen met zwellen. En als je bijvoorbeeld een stoma hebt, kan je zelfvertrouwen een enorme klap krijgen. Vaak verpest overgewicht ook je seksleven. Er zijn zóveel ziektes die impact hebben op je seksualiteit, maar er is bijna geen aandacht voor.” Die hulp is er soms wel in ziekenhuizen, in de vorm van nazorg of gespecialiseerde begeleiding, maar het is vaak wel beperkt. Daarom maakt Melianthe zich daar extra hard voor. Ze opent binnenkort haar eigen kliniek en online platform: MoJo Clinics en richt zich volledig op het herstellen van seksuele gezondheid, vitaliteit en zelfvertrouwen voor zowel mannen als vrouwen. “De zorg is nu meestal niet standaard geregeld en duur. Artsen praten nog niet genoeg over seks, omdat we in Nederland helaas nog erg preuts zijn. Daardoor stoppen mensen met seks, terwijl seksuele klachten een enorme invloed hebben op je kwaliteit van leven en je relatie. Gelukkig is de zorg en het taboe rondom seksuele problemen langzaam aan het veranderen. Er zijn echt mogelijkheden.” 

Laat de energie weer stromen  

Haar boodschap is duidelijk: seks is levensenergie en hoort bij het leven, ook in de overgang, na een ziekte of op latere leeftijd. “Door erover te praten, woorden te geven aan je verlangens en problemen serieus te nemen, kan die energie weer gaan stromen. En dat is niet alleen fijn, het is ook heel gezond.” 

Melianthe Nicolai is uroloog en medisch seksuoloog. In 2026 opent ze Mojo Clinics, dat zich volledig richt op het herstellen van seksuele gezondheid.