Meer dan opvliegers: Hoe de overgang je brein en gevoel verandert

De conclusie van de wetenschappers: Zichtbare veranderingen in het brein

Het onderzoek, een van de grootste ooit met data van bijna 125.000 vrouwen uit de Britse UK Biobank, laat voor het eerst op grote schaal zien wat er fysiek gebeurt. Met behulp van MRI-scans ontdekten de wetenschappers dat vrouwen na de menopauze significant minder grijze stof hebben in cruciale hersengebieden. Het gaat hierbij onder andere om:

• De hippocampus, ons geheugencentrum.
• De entorhinale cortex, een belangrijk schakelstation voor geheugen en oriëntatie.
• De anterieure cingulate cortex, een gebied dat betrokken is bij emoties, aandacht en besluitvorming.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Deze bevindingen zijn zorgwekkend, omdat juist deze hersendelen ook gevoelig zijn voor aandoeningen als dementie. Het verklaart mogelijk mede waarom vrouwen een bijna twee keer zo hoog risico op dementie hebben als mannen.

Van hersenmist tot somberheid: de mentale gevolgen

Deze fysieke veranderingen in het brein hebben een directe impact op het dagelijks functioneren. De studie bevestigt dat vrouwen na de menopauze vaker kampen met angst en depressies, vaker de huisarts of psychiater bezoeken voor deze klachten en ook vaker antidepressiva gebruiken.

Daarnaast werd de cognitieve functie getest. Hieruit bleek dat vrouwen na de menopauze meetbaar trager reageerden in tests dan vrouwen die nog niet in de overgang waren. Dit geeft een wetenschappelijke basis aan de veelgehoorde klacht van 'hersenmist' of 'brain fog'.

Een opvallende nuance kwam naar voren bij het gebruik van hormoontherapie (HRT). Hoewel HRT de vertraging in reactiesnelheid leek af te remmen, rapporteerden vrouwen die het gebruikten juist meer angstklachten. De onderzoekers benadrukken dat dit waarschijnlijk geen direct gevolg is van de therapie zelf. Het lijkt erop dat deze vrouwen vóór de menopauze al kwetsbaarder waren voor deze klachten, en hormoontherapie kregen voorgeschreven in de verwachting dat hun klachten anders zouden verergeren.

Wat kun je doen? De oproep tot erkenning en actie

De boodschap van de onderzoekers is luid en duidelijk: de overgang is een levensfase die meer aandacht verdient, met name op het mentale vlak. De bevindingen zijn geen reden voor paniek, maar voor erkenning en actie.

"We moeten allemaal meer aandacht besteden aan niet alleen de fysieke, maar ook de mentale gezondheid van vrouwen tijdens de menopauze," aldus onderzoeker dr. Christelle Langley. "Er zou geen schaamte moeten zijn om anderen te laten weten wat je doormaakt en om hulp te vragen."

Een gezonde leefstijl – voldoende bewegen, mentaal actief blijven en gezond eten – kan helpen om de hersenen te ondersteunen. Maar de belangrijkste stap is het doorbreken van het taboe. Erken dat je klachten niet 'tussen je oren' zitten, maar een reële, fysiologische basis hebben. Praat erover met je huisarts, een gespecialiseerde menopauze-consulent en de mensen om je heen. Je staat er niet alleen voor.

De volledige studie is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Psychological Medicine.