Neurowetenschappers waarschuwen: waarom ‘even lekker klagen’ bij een vriendin vaak averechts werkt voor je brein

Het voelt als een sociale smeerolie: samen even mopperen schept een band en geeft het gevoel dat je je frustratie 'kwijt' bent. Psychologen noemen dit ventileren. Maar hoewel het op het moment zelf bevrijdend kan voelen, blijkt het effect op lange termijn schadelijk. Je raakt de stress niet kwijt; je programmeert je hersenen juist om nóg meer stress te ervaren.

Je brein als 'negatieve snelweg'

Hoe werkt dat precies? Onze hersenen zijn plastisch en veranderen continu op basis van wat we doen en denken. Dit principe heet neuroplasticiteit. Een beroemde uitspraak in de neurowetenschap luidt: "Neurons that fire together, wire together."

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Simpel gezegd: als jij regelmatig klaagt of focust op wat er misgaat, vuren de neuronen in je brein die verantwoordelijk zijn voor negativiteit samen af. Hoe vaker je dit doet, hoe sterker de verbindingen tussen deze neuronen worden. Je bouwt als het ware een snelweg voor negatieve gedachten. Het resultaat? Je brein wordt 'lui' en kiest in de toekomst automatisch die makkelijke, negatieve route. Hierdoor ga je situaties steeds sneller somber inzien, zelfs als er niets aan de hand is.

Aanslag op je geheugen (en de hippocampus)

Het blijft niet bij negatieve gedachten. Klagen veroorzaakt een fysieke stressreactie in je lichaam. Zodra je moppert, maakt je lichaam het stresshormoon cortisol aan. Een beetje cortisol is niet erg, maar chronisch klagen zorgt voor een constant verhoogd niveau.

Onderzoekers van Stanford University hebben aangetoond dat langdurige blootstelling aan hoge cortisolwaarden schadelijk is voor de hippocampus. Dit is het deel van je hersenen dat cruciaal is voor je geheugen en probleemoplossend vermogen. In extreme gevallen kan de hippocampus zelfs krimpen door te veel stresshormonen. Door te blijven klagen over een probleem, schakel je dus ironisch genoeg precies dat deel van je brein uit dat nodig is om het probleem op te lossen.

Bekijk ook

Waarom kerstfilms kijken goed is voor je mentale gezondheid, volgens experts | Gezondnu

Het is donker buiten, de kaarsjes gaan aan en de afstandsbediening lonkt. Misschien voel je je soms een beetje schuldig als je voor de zoveelste keer wegkruipt bij een mierzoete kerstfilm. Nergens voor nodig!

Passief meeroken

En je vriendin die zo lief luistert? Ook voor haar is jouw geklaag helaas niet zonder risico. Mensen zijn empathische wezens; we hebben spiegelneuronen waardoor we de emoties van anderen onbewust overnemen.

Als jij vol vuur en frustratie je verhaal doet, ervaart het brein van de luisteraar een vergelijkbare stressreactie als jijzelf. Luisteren naar een klager wordt door psychologen daarom wel eens vergeleken met 'passief meeroken': je loopt schade op door de slechte gewoonte van een ander.

Moet je dan alles opkroppen?

Betekent dit dat je altijd maar je frustraties moet inslikken? Zeker niet, want opkroppen is ook ongezond. Het geheim zit hem in de manier waarop je praat.

Er is een groot verschil tussen 'klagen' (focussen op het probleem en het onrecht) en 'verwerken' (focussen op de oplossing). Wil je toch je ei kwijt? Probeer dan de 'oplossingsgerichte methode'. Vertel kort wat je dwarszit, maar stel jezelf (of je vriendin) daarna direct de vraag: "Wat kan ik doen om dit te veranderen?" of "Wat heb ik hiervan geleerd?"
Op die manier activeer je niet de stress-snelweg, maar train je je brein om constructief te denken. Dat scheelt rimpels, stresshormonen én het houdt de sfeer aan de borreltafel een stuk gezelliger.