Nog kapot van gisteravond? Waarom die late tegengoal van Japan letterlijk fysiek pijn deed

Nog aan het bijkomen van gisteravond? Je voelt je vandaag waarschijnlijk fysiek gesloopt, alsof je zélf negentig minuten over dat bloedhete veld in Dallas hebt gerend. En dat is geen verbeelding. Als je je echt met een team identificeert, verandert een simpele voetbalwedstrijd voor je brein in een neurologische achtbaanrit. De wetenschap laat zien dat we een wedstrijd niet alleen maar passief 'beleven', maar dat onze hersenen actief meereageren met wat er op het veld gebeurt. En die reactie kan je lichaam behoorlijk belasten.

We weten natuurlijk allemaal wel dat sport kijken spannend is. Maar wist je dat het je rationele besluitvorming tijdelijk sterk kan beïnvloeden en hersengebieden activeert die ook betrokken zijn bij de verwerking van fysieke pijn? Onderzoek naar de hersenactiviteit tijdens voetbal kijken legt mechanismen bloot die verder gaan dan een verhoogde hartslag.

Waarom een doelpunt tegen zó heftig kan voelen

De frustratie van een late tegengoal zit niet alleen in je gedachten. Hersenonderzoek bij sportfans laat zien dat bij winst en verlies verschillende hersengebieden actief worden die te maken hebben met emotieverwerking, beloning en stressreacties. Met name gebieden zoals de insula en de cingulate cortex spelen daarbij een rol. Die zijn betrokken bij hoe we spanning ervaren en betekenis geven aan wat er gebeurt. Daardoor kan een tegengoal aanvoelen als een fysieke klap, ook al is er natuurlijk geen echte pijnprikkel in het spel. Het brein reageert dus sterk op verliesmomenten, en die reactie kan zich uiten in spanning in je lichaam, een verhoogde hartslag of een gevoel van onrust.

Je brein en het gevoel dat je 'meedoet'

Dat je je soms volledig in een wedstrijd verliest, heeft te maken met hoe ons brein gedrag van anderen verwerkt. Wanneer we bewegingen zien, worden in ons zenuwstelsel deels dezelfde netwerken actief als bij het zelf uitvoeren van die beweging. Dit wordt vaak in verband gebracht met zogenoemde spiegelneuronen en motorische simulatie. Het idee daarachter is niet dat je letterlijk meebeweegt, maar dat je brein als het ware een interne 'simulatie' maakt van wat je ziet gebeuren. Dat kan verklaren waarom je je fysiek aangespannen voelt tijdens spannende momenten, of waarom je na een intense wedstrijd het gevoel hebt dat je zelf hebt meegespeeld. Je lichaam reageert mee op wat je brein intens beleeft.

Bekijk ook

Waarom op je zij slapen de ultieme 'wasbeurt' voor je hersenen is | Gezondnu

Waarom vooral betrokken fans zo sterk reageren

Niet iedereen beleeft een wedstrijd hetzelfde. De mate waarin je je identificeert met een team speelt een grote rol in hoe je lichaam reageert. Onderzoek laat zien dat bij fans die zich sterk verbonden voelen met hun team, stresshormonen zoals cortisol tijdens spannende wedstrijden kunnen stijgen. Bij meer afstandelijke kijkers is die reactie vaak veel minder sterk. Dat betekent niet dat alleen 'echte fans' iets voelen, maar wel dat emotionele betrokkenheid de intensiteit van je lichamelijke reactie kan versterken. Hoe meer iets voor je betekent, hoe sterker je brein en lichaam erop reageren.

Waarom je je na de wedstrijd nog opgejaagd kunt voelen

Een spannende wedstrijd kan je stresssysteem tijdelijk activeren. Je hartslag ligt hoger, je spieren zijn meer gespannen en je aandacht staat continu 'aan'. Na afloop heeft je lichaam even tijd nodig om weer terug te schakelen naar rust. Daarom kun je je na het laatste fluitsignaal nog opgejaagd, moe of zelfs wat leeg voelen. Om dat systeem weer tot rust te brengen helpt het om letterlijk te ontladen:

• Ga even bewegen, zoals wandelen of rustig rekken, zodat je lichaam spanning kan loslaten
• Drink wat water, zeker als je ook alcohol hebt gedronken, omdat dat je herstel kan vertragen
• Vermijd eindeloos terugkijken of discussiëren direct na de wedstrijd, zodat je brein kan afschakelen

Een voetbalwedstrijd is dus niet alleen entertainment voor je hoofd. Het is een ervaring waar je hele systeem op reageert - van aandacht tot emotie en spanning. En juist daarom kan een late tegengoal soms nog langer doorwerken dan je denkt.