Nooit last van besmettelijk gapen? Wat dit stiekem onthult over jouw inlevingsvermogen

Je zit in een belangrijke vergadering, een collega aan de overkant van de tafel opent de mond voor een diepe geeuw en de rest van de kamer doet binnen een paar seconden massaal mee. Het is een herkenbaar gezicht, maar bij jou gebeurt er helemaal niets. Je voelt de neiging totaal niet opkomen en kijkt vol verbazing naar hoe de rest van de tafel met de mond wagenwijd openzit. Grote kans dat je denkt dat je gewoon heel alert bent, of dat je die avond simpelweg beter hebt geslapen dan je collega's. Toch schudt de wetenschap die nuchtere theorie flink op: het feit dat je nooit last hebt van besmettelijk gapen vertelt ons namelijk iets heel bijzonders over de manier waarop jouw brein is afgesteld op anderen.

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en de State University of New York Polytechnic Institute doken diep in dit sociale fenomeen. In hun publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports tonen zij aan dat mee-gapen veel meer is dan een simpele reflex. Het gedrag hangt nauw samen met de aanwezigheid van specifieke sociale vaardigheden. Wie nóóit mee-geeuwt met een ander, toont onbewust aan dat de spiegelneuronen in het brein op dat moment een stuk minder actief communiceren met het sociale netwerk.

De achtergrond achter de spiegel in onze hersenen

Waarom nemen we die diepe hap lucht dan zo makkelijk van elkaar over? De biologische verklaring ligt bij onze spiegelneuronen. Dit zijn gespecialiseerde cellen in ons brein die actief worden wanneer we een handeling bij een ander waarnemen. Zodra je iemand ziet geeuwen, vuren deze neuronen direct signalen af waardoor je hersenen de neiging hebben om die beweging feilloos te kopiëren. Er is hier sprake van een heel natuurlijke wisselwerking: je hersenen spiegelen onbewust het gedrag en de toestand van de mensen om je heen om de onderlinge band te versterken.

Wat jouw gevoeligheid voor de gaap stiekem onthult

Het onderzoek bracht echter ook een opvallend verschil tussen mensen aan het licht. Gemiddeld gaapt zo'n veertig tot zestig procent van de mensen direct mee bij het zien van een geeuw. Maar degenen die hier immuun voor lijken te zijn, hebben vaak een andere neurologische afstelling. Wetenschappers ontdekten een duidelijke correlatie tussen een gebrek aan besmettelijk gapen en lagere scores op het gebied van empathie en groepsgevoel. Het is absoluut niet zo dat je direct een slecht mens bent als je niet mee-gaapt, maar het suggereert wel dat je spiegelneuronen op dat moment minder actief communiceren met je sociale brein.

Waarom we sneller meegaapten met onze dierbaren

Het effect wordt overigens nóg sterker zodra we kijken naar de relatie met de persoon die de gaap start. Je zult veel sneller en intenser mee-geeuwen als je partner, een goede vriendin of je kind de mond opentrekt, dan wanneer een wildvreemde in de trein dat doet. Zelfs honden blijken in de praktijk vaker mee te gapen met hun eigen baasje dan met een onbekende. Deze onbewuste sturing laat zien dat aanstekelijk gapen uiteindelijk vooral een biologisch hulpmiddel is om de emotionele nabijheid binnen je eigen, vertrouwde cirkel optimaal te onderhouden.

Bekijk ook

Altijd in tranen op de bank? Waarom huilen bij een film eigenlijk heel gezond is voor je hersenen | Gezondnu

Geen zorgen als de gaap bij jou uitblijft

Betekent dit nu dat je een kille persoonlijkheid hebt of emotioneel niet deugt als je die geeuw van je collega moeiteloos negeert? Geen zorgen, zo zwart-wit is de biologie gelukkig nooit. De gevoeligheid voor besmettelijk gapen hangt namelijk ook sterk samen met je algehele focus op dat moment.

Als je diep geconcentreerd bent op je werk, of simpelweg je aandacht ergens anders hebt, sluit je brein zich onbewust af voor dit soort sociale prikkels. Het is dus absoluut geen teken dat er emotioneel iets mis met je is, maar laat vooral zien dat je op dat moment heerlijk in je eigen productieve bubbel zit.

Zo zie je maar dat de manier waarop we reageren op een geeuw vooral een fascinerend kijkje in onze hersenpan biedt. Of je nu direct meedoet of de boel stoer negeert, je brein doet achter de schermen precies wat op dat moment het beste bij je past. Leg die schuldgevoelens dus gerust aan de kant, en gaap vanavond na een lange dag lekker ongedwongen een keertje diep in de kussens.