Psyche

Van kaakklemmen tot buikklachten: 8 onverwachte signalen van stress

Stress herken je niet altijd aan een hoofd vol gedachten of het gevoel dat je het ontzettend druk hebt. Soms laat je lichaam op een heel andere manier merken dat de spanning zich opstapelt. En juist omdat je deze signalen niet meteen met stress associeert, kunnen ze je makkelijk ontgaan.

Dagmar Harkema
4 minuten
Stress
vrouw lijkt gestrest

Dat komt doordat stress niet alleen iets is wat zich in je hoofd afspeelt. Bij spanning schakelt je lichaam over naar een toestand van verhoogde alertheid. Daarbij komen onder meer stresshormonen als adrenaline en cortisol vrij. Dat is op korte termijn nuttig, maar wanneer je langere tijd onder spanning staat, kan het invloed hebben op allerlei processen in je lichaam.

Deze signalen kunnen erop wijzen dat je meer stress hebt dan je denkt:

1. Je klemt onbewust je kaken op elkaar

Betrap je jezelf erop dat je overdag je tanden op elkaar klemt? Of word je wakker met een vermoeide of pijnlijke kaak? Spanning kan ervoor zorgen dat je onbewust je kaakspieren aanspant of met je tanden knarst. Vooral 's nachts heb je daar niet altijd controle over.

Let op: een gespannen kaak betekent niet automatisch dat je stress hebt. Ook bijvoorbeeld een verkeerde beet kan een rol spelen. Maar in combinatie met andere signalen kan het wel een aanwijzing zijn.

2. Je spijsvertering raakt van slag

Stress en je spijsvertering zijn nauw met elkaar verbonden. Het zenuwstelsel dat je darmen aanstuurt, staat voortdurend in contact met je hersenen. Bij stress kan de werking van het maag-darmkanaal veranderen. Daardoor kun je bijvoorbeeld last krijgen van een opgeblazen gevoel, buikpijn, diarree of juist verstopping.

3. Je moet ineens veel vaker plassen

Een minder voor de hand liggend signaal is dat je vaker aandrang voelt om te plassen. Wanneer je gespannen bent, staat je lichaam als het ware op scherp. Bij sommige mensen kan dat samengaan met een verhoogde aandrang om te plassen.

Natuurlijk zijn er ook andere mogelijke oorzaken. Denk bijvoorbeeld aan veel koffie drinken, meer vocht binnenkrijgen of een urineweginfectie.

4. Je lontje is een stuk korter dan normaal

Niet iedereen reageert op stress door zich opgejaagd te voelen. Soms merk je het vooral aan je humeur. Je lontje wordt korter, kleine dingen voelen ineens enorm irritant of je hebt minder geduld met je partner of collega's.

Dat kan komen doordat langdurige spanning veel mentale ruimte inneemt. Daardoor houd je mogelijk minder energie over om met prikkels en emoties om te gaan.

5. Je wordt vermoeid wakker, ook al slaap je wel

Stress kan je nachtrust flink beïnvloeden, zelfs als je redelijk snel in slaap valt. Je kunt bijvoorbeeld vaker tussendoor wakker worden, lichter slapen of heel vroeg wakker worden en daarna naar het plafond liggen staren.

Een enkele slechte nacht is natuurlijk geen ramp. Maar als je langere tijd vermoeid aan je dag begint, kan stress een van de factoren zijn die je nachtrust beïnvloeden.

6. Je schouders, nek of hoofd voelen stijf en pijnlijk

Bij spanning spannen je spieren zich vaak automatisch aan. Vooral rond je nek, schouders en kaak kan dat flink merkbaar worden. Die spanning kan vervolgens bijdragen aan hoofdpijn, een stijve nek of pijnlijke schouders.

Tip: kijk hierbij ook naar je werkhouding en schermtijd. Langdurig in dezelfde houding zitten kan deze klachten namelijk óók veroorzaken of verergeren.

7. Je herstelt opvallend traag na een work-out

Sporten kan helpen om stress te verminderen, maar méér trainen is niet altijd de oplossing. Als je lichaam al langere tijd wordt belast, kun je merken dat je minder goed herstelt. Je voelt je bijvoorbeeld veel vermoeider na een normale training, hebt langer spierpijn of merkt dat je prestaties achteruitgaan.

Dat hoeft overigens niet door stress te komen. Ook te weinig slaap, onvoldoende voeding, een hoge trainingsbelasting of te weinig rust kunnen ervoor zorgen dat je herstel minder goed verloopt.

8. Je hoofd voelt als een vergiet

Ben je steeds je sleutels kwijt, lees je dezelfde zin drie keer opnieuw of lukt het maar niet om je aandacht bij één taak te houden? Ook concentratieproblemen kunnen samengaan met stress. Onderzoek laat zien dat chronische stress invloed kan hebben op verschillende cognitieve functies, waaronder het werkgeheugen. Daardoor kan het lastiger worden om je aandacht ergens bij te houden of informatie goed te verwerken. Een simpele taak kan dan ineens meer moeite kosten dan je gewend bent.

Wat kun je zelf doen om de spanning te doorbreken?

Herken je meerdere signalen uit de lijst hierboven? Dan kan het helpen om bewust wat meer rustmomenten in je dag in te bouwen. Je hoeft daarvoor niet meteen je hele leven om te gooien. Kleine aanpassingen kunnen al een begin zijn:

  • Las micropauzes in: je hoeft niet direct uren te mediteren. Neem verspreid over de dag een paar korte momenten om bewust even te pauzeren en rustig adem te halen.
  • Schrijf het van je af: zit je hoofd vol zodra je je kussen raakt? Leg een notitieboekje naast je bed en schrijf je to-do's of zorgen op papier. Zo hoef je ze niet allemaal in je hoofd te blijven herhalen.
  • Creëer een rustige avond: probeer het laatste uur voor het slapengaan wat minder prikkels op te zoeken. Leg je telefoon weg, lees een boek of neem een warme douche om rustig af te schakelen.

Wanneer is het tijd om aan de bel te trekken?

Een los signaal zegt weinig. Iedereen heeft weleens hoofdpijn, slaapt een nacht slecht of is een paar dagen prikkelbaar. Het is vooral iets om op te letten wanneer verschillende klachten tegelijk optreden, langere tijd aanhouden of duidelijk erger worden in periodes waarin je veel spanning ervaart.

Soms merk je pas aan je lichaam dat je al een tijdje veel van jezelf vraagt. Blijven klachten aanhouden, worden ze erger of maak je je zorgen over een lichamelijk signaal? Bespreek dit dan met je huisarts. Niet iedere klacht is het gevolg van stress en het is belangrijk om andere mogelijke oorzaken niet over het hoofd te zien.

National Library of Medicine, ScienceDirect Adobe Stock