Waarom een gebroken hart fysiek pijn doet (en dit niet alleen voorkomt bij liefdesverdriet)

Het is bijna iedereen wel eens overkomen: een relatie loopt stuk en je belandt in bed met betraande ogen. Dat intens verdriet mentaal zwaar is, is logisch. Maar soms voel je je ook letterlijk ziek. Je krijgt geen hap door je keel, je maag draait zich om en je voelt een drukkende pijn op je borst. Dat roept een beangstigende vraag op: kun je eigenlijk doodgaan aan een gebroken hart? Hoewel het klinkt als een metafoor uit een romantische film, is het medische antwoord ja.

Een overvloed aan emotionele stress kan je hart tijdelijk zodanig ontregelen dat dit gevaarlijk wordt. Gelukkig hoef je bij de eerste tranen echt niet in paniek te raken. Ons lichaam is veerkrachtig. Door te begrijpen wat er precies gebeurt bij een gebroken hart, kun je de lichamelijke reacties beter plaatsen en je lichaam helpen kalmeren.

Volgens de Hartstichting krijgt de hartspier bij dit extreme verdriet te maken met een tijdelijke verlamming. Een deel van het hart pompt ineens minder goed na een acute golf van stresshormonen en zwelt op, dit wordt ook wel Takotsubo syndroom of gebroken hart syndroom genoemd.

De symptomen lijken op die van een hartinfarct, maar de aders rondom het hart zijn niet geblokkeerd. Het is puur de emotionele klap die de hartspier bij een gebroken hart tijdelijk verzwakt.

Fysieke afkickverschijnselen

Dat je letterlijk misselijk bent na een relatiebreuk, is absoluut geen aanstellerij. Er is een sterke werking tussen ons brein en ons maag-darmstelsel. Bij hevig liefdesverdriet daalt het niveau van gelukshormonen zoals dopamine abrupt. Tegelijkertijd overspoelt je lichaam zich met cortisol en adrenaline om met de emotionele crisis om te gaan.

Deze onbewuste sturing van je zenuwstelsel zet je lijf direct in de vecht-of-vluchtmodus. Je spijsvertering wordt letterlijk op een laag pitje gezet, wat verklaart waarom je geen trek hebt of een knoop in je maag voelt. Neurobiologisch gezien lijken deze lichamelijke symptomen verrassend veel op de afkickverschijnselen van een stevige verslaving.

Waarom deze hartklachten vooral vrouwen treffen

Het is heel opvallend dat ruim 90 procent van de patiënten met het gebroken hartsyndroom vrouw is. Vaak gaat het om vrouwen die de menopauze al zijn gepasseerd. Wetenschappelijk onderzoek suggereert dat dit sterk met hormonen samenhangt, omdat het gelinkt is aan een daling van het oestrogeengehalte.

Oestrogeen biedt vrouwen jarenlang een natuurlijke bescherming tegen de schadelijke effecten van stresshormonen op het hart. Na de overgang valt dit hormonale schild deels weg. Hierdoor reageren de bloedvaten rondom het hart gevoeliger op de plotselinge piek van adrenaline en cortisol die vrijkomt bij een emotionele shock.

Bekijk ook

Klamme handen van de spanning? Zo kun je je zenuwen kalmeren in 2 minuten | Gezondnu

Advies om je hartgezondheid te beschermen

Gelukkig is dit extreme syndroom zeldzaam en herstellen de meeste mensen er binnen enkele weken volledig van zonder blijvende schade. Toch is het belangrijk om de fysieke impact van intens verdriet serieus te nemen. Krop daarom je emoties niet teveel op, omdat een interne blokkade de druk op je lichaam juist opbouwt.

Onderzoek naar stress toont aan dat je je zenuwstelsel kunt ondersteunen met een paar simpele, lichamelijke acties:

• Laat je tranen de vrije loop; huilen voert letterlijk stresshormonen via je traanvocht af.
• Focus op een rustige, diepe buikademhaling om de nervus vagus (je 'ontspanningszenuw') te activeren.
• Zoek fysieke warmte op, zoals een kruik of een omhelzing, om de aanmaak van het kalmerende hormoon oxytocine te stimuleren.

Merk je dat de pijn op je borst aanhoudt, uitstraalt of gepaard gaat met flauwvallen? Negeer dit dan nooit en bespreek dit direct met je arts. Liefdesverdriet heeft tijd nodig, maar je hart verdient altijd de beste, directe zorg.