Plan jij een ‘cheat day’? Dit gebeurt er als je één dag alles mag eten

De cheat day is populair onder mensen die proberen gezonder te eten of af te vallen. Het idee: doordeweeks houd je je aan de regels en één dag per week laat je die regels los. Klinkt overzichtelijk, maar heeft je lichaam daar eigenlijk iets aan?

Een dagje pizza maakt je niet ongezond

Om maar meteen een misverstand uit de weg te ruimen: van één dag minder voedzaam eten wordt je voedingspatroon niet ineens ongezond. Je gezondheid wordt bepaald door het geheel, niet door die ene pizza of dat stuk taart. Sterker nog: er is helemaal niets mis met af en toe eten dat vooral lekker is. Een gezond voedingspatroon hoeft niet voor 100 procent uit groente, volkorenproducten en peulvruchten te bestaan.

Ook als de weegschaal de volgende ochtend een hoger getal laat zien, hoef je niet meteen te denken dat je alles hebt verpest. Na een dag met meer eten, koolhydraten en zout houdt je lichaam vaak tijdelijk meer vocht vast. Dat extra gewicht is dus niet automatisch lichaamsvet.

Het psychologische effect van verboden fruit

Daar zit een interessant psychologisch kantje aan. Het woord cheat impliceert dat je iets doet wat eigenlijk niet mag. Eerst zijn chips, chocolade en friet verboden terrein, om ze vervolgens op zaterdag ineens allemaal vrij te geven. En juist dat strenge onderscheid tussen ‘goed’ en ‘fout’ eten kan ervoor zorgen dat je anders naar bepaalde voedingsmiddelen gaat kijken.

Uit onderzoek naar dieetgedrag blijkt dat rigide eetregels en het streng beperken van bepaalde voedingsmiddelen bij sommige mensen kunnen samengaan met meer eetdrang of overeten. Als je de hele week denkt dat je iets niet mag, is het dus niet zo gek dat je er op je cheat day extra veel zin in hebt. Voor sommige mensen is zo’n dag gewoon een handige manier om bewust wat meer te genieten. Voor anderen verandert ‘ik mag vandaag alles’ al snel in ‘nu moet ik er ook maar van profiteren’.

Bekijk ook

Altijd een schuldgevoel na een tussendoortje? Waarom een middagsnack je juist scherper maakt volgens nieuw onderzoek | Gezondnu

Van genieten naar: oeps, waar is die hele zak chips gebleven?

Een flinke eetdag is overigens niet automatisch een eetbui. Maar er is wel een verschil tussen bewust genieten van een pizza en het gevoel hebben dat je de controle over het eten volledig kwijt bent. Als een cheat day regelmatig eindigt met een opgeblazen gevoel, schuldgevoel of de gedachte morgen moet ik het weer compenseren, is dat misschien een teken dat deze aanpak niet zo goed voor je werkt. Extra streng eten, maaltijden overslaan of meer sporten om een eetdag ‘goed te maken’ kan bovendien gemakkelijk onderdeel worden van hetzelfde alles-of-nietsdenken.

Je hoeft eten niet eerst te verdienen

Misschien is dat wel de grootste valkuil van de cheat day: het idee dat je eerst zes dagen gezond moet eten voordat je iets lekkers mag. Een gezonder uitgangspunt is om lekkers niet tot een zeldzame beloning te maken. Je kunt prima een voedzaam eetpatroon hebben waarin ook ruimte is voor chocolade, een croissant bij het ontbijt, een etentje of een avondje bankhangen met chips. Niet omdat die producten ineens net zo voedzaam zijn als groente of volkorenbrood, maar omdat gezond eten ook betekent dat je er op een ontspannen manier mee kunt omgaan.

Dus: cheat day of liever niet?

Een cheat day is niet per definitie ongezond. Eén dag anders eten kan prima passen binnen een verder gevarieerd voedingspatroon. Maar noodzakelijk is zo’n dag evenmin. Word je er ontspannen van en kun je daarna gewoon weer je normale eetpatroon oppakken? Dan is er weinig reden om je schuldig te voelen. Geeft het je juist het gevoel dat je doordeweeks streng moet zijn en in het weekend moet losgaan? Dan kan wat meer flexibiliteit waarschijnlijk beter werken. Een gezond eetpatroon hoeft tenslotte geen zes dagen wachten op zaterdag te zijn.