De 'ruiken en proeven'-test: waarom dit bij specifieke producten levensgevaarlijk is

We openen de koelkast, pakken een bakje gehakt of een pak melk en zien dat de datum gisteren is verstreken. De meesten van ons doen dan direct de vertrouwde 'zintuigentest': we bekijken de kleur, ruiken even goed aan de opening en nemen bij twijfel een klein hapje of slokje. Ruikt het nog fris en ziet het er normaal uit? Dan eten we het gewoon op, want voedsel weggooien is zonde en we willen de vlam niet onnodig in de pan laten slaan qua verspilling. Het klinkt als een gezonde en duurzame gewoonte. Maar hoewel die methode bij veel producten fantastisch werkt, waarschuwen voedselexperts dat we onbewust met onze gezondheid Russisch roulette spelen. Als het om specifieke, bederfelijke producten gaat, is blind vertrouwen op je neus en mond namelijk een levensgevaarlijke vergissing.

De verwarring in onze keukens is ontzettend groot. Uit recent, grootschalig onderzoek van het Voedingscentrum en de stichting Samen Tegen Voedselverspilling blijkt dat minder dan de helft van de Nederlanders het verschil tht en tgt daadwerkelijk kan uitleggen. En die medische blind spot heeft grote gevolgen. Maar liefst 56 procent van de consumenten past de 'kijk, ruik en proef'-test namelijk ook toe op producten met een "Te gebruiken tot"-datum (TGT), terwijl dat biologisch gezien onmogelijk is om zo de veiligheid te controleren. We leggen de harde feiten achter deze gevaarlijke datums voor je op een rij.

Waarom een THT-datum puur over de kwaliteit van je eten gaat

Om de rust in je keuken te bewaren, is het belangrijk om te weten dat we te maken hebben met twee totaal verschillende werelden. De "Ten minste houdbaar tot"-datum (THT) gaat uitsluitend over de kwaliteit van het product. Dit vind je op minder bederfelijke levensmiddelen zoals yoghurt, eieren, pasta, rijst of meel. Na het verstrijken van deze datum garandeert de fabrikant simpelweg niet meer dat de kleur, geur of smaak nog perfect is, maar het product is vrijwel altijd nog volkomen veilig om te eten.

Er is een sterke wisselwerking tussen je zintuigen en deze producten: je kunt hier met een gerust hart kijken, ruiken en proeven om te bepalen of het nog goed is. Toch gooit een op de twaalf Nederlanders een THT-product na de datum direct ongezien weg, wat jaarlijks leidt tot miljoenen kilo's aan onnodige voedselverspilling.

Bekijk ook

Dit kunnen we leren van de horeca over het veilig bewaren van voedsel | Gezondnu

Het onzichtbare gevaar van de TGT-datum

Bij een "Te gebruiken tot"-datum (TGT) ligt dat biologisch gezien volkomen anders. Deze datum staat op zeer bederfelijke producten zoals verse vis, kip, rauw vlees, voorgesneden salades en verse sappen. De TGT-datum is de allellatste dag waarop je het product veilig kunt consumeren. Zodra deze datum is verstreken, kunnen er in rap tempo gevaarlijke ziekteverwekkers zoals Listeria, Salmonella of E. coli in het product groeien.

Het verraderlijke is dat je deze bacteriën absoluut niet kunt zien, ruiken of proeven, maar ze kunnen wel leiden tot een acute, heftige voedselvergiftiging. Er is dus geen enkele correlatie tussen een frisse geur van je kipfilet en de feitelijke veiligheid ervan. Na de TGT-datum geldt er in de medische wetenschap dan ook maar één harde regel: niet meer consumeren en direct weggooien.

Hoe je voedselverspilling én een buikgriep slim voorkomt

Om te zorgen dat je de balans tussen veiligheid en duurzaamheid herstelt, is er gelukkig een hele handige, praktische vuistregel. Als je een TGT-product hebt gekocht dat je niet op tijd kunt opeten, vries het dan vóór of op de uiterste datum direct in. In de vriezer staat de biologische klok van bacteriën namelijk volledig stil.

Een andere slimme methode is om het product op de TGT-datum alvast te bereiden (koken of bakken). Door de verhitting dood je de eventuele ziekteverwekkers en is het gerecht na bereiding, mits goed afgedekt in de koelkast, weer twee dagen langer houdbaar. Zo verminder je met een onbewuste sturing van je weekplanning de verspilling, zónder dat je jouw gezondheid of die van je gezinsleden onnodig in gevaar brengt.