Gerookt eten: zitten er risico's achter die lekkere smaak?

Al eeuwenlang gebruiken we rook om voedsel zoals vis en vlees langer houdbaar te maken. De reden is simpel: de stoffen in rook, zoals formaldehyde, doden bacteriën. Maar wat ongewenste bacteriën doodt, is zelden volledig onschadelijk voor ons.

De kern van het probleem: PAK's

Wanneer we hout of houtskool verbranden om te roken, komen er zogeheten polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) vrij. Dit zijn de stoffen die je ook in sigarettenrook en uitlaatgassen vindt. En het probleem is: ze dwarrelen niet alleen langs je eten, ze trekken er diep in.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Onderzoek toont keer op keer aan dat deze PAK's worden teruggevonden in gerookte producten. Een studie uit 2023 vond ze bijvoorbeeld in gerookte ham, makreel én mozzarella.

Wanneer je deze producten eet, komen die PAK's in je lichaam terecht. Daar kunnen ze worden omgezet in stoffen die zich aan je DNA binden. Dit kan het DNA beschadigen, wat het risico op het ontstaan van kanker verhoogt. Daarom worden PAK's als kankerverwekkend beschouwd.

Het advies van de gezondheidsraad: geen Paniek, wel bewustzijn

Moet je gerookt eten nu volledig uit je leven bannen? Gelukkig is dat niet nodig. De hoeveelheid PAK's in een plakje gerookte ham is niet zo hoog dat je cellen direct op hol slaan.

Het advies van het Voedingscentrum is dan ook helder en nuchter: beperk de consumptie van bewerkt vlees, waaronder gerookte vleeswaren [BRON 2]. Het past in een breder advies dat voor veel minder gezonde producten geldt: geniet, maar doe het met mate. Het is waarschijnlijk heel goed voor je gezondheid dat het niet elke dag kerstmis is.

En hoe zit het met 'rookaroma'?

Een slim trucje van de voedselindustrie is het toevoegen van een vloeibaar 'rookaroma'. Helaas is dit geen gezonder alternatief. Rookaroma's worden gemaakt door rookgassen op te vangen in vloeistof en bevatten eveneens schadelijke stoffen, waaronder PAK's.

Vanwege de gezondheidsrisico's heeft de Europese Unie besloten dat deze rookaroma's verboden worden. De komende jaren zul je ze dus steeds minder tegenkomen op ingrediëntenlijsten. Let op: dit verbod geldt voor het ingrediënt 'rookaroma', niet voor de traditionele bereidingswijze van roken. Echt gerookte zalm zal dus gewoon in de winkel blijven liggen.

4 Praktische tips voor een gezonde balans

Hoe ga je hier nu slim mee om?

1. Geniet, maar met mate: Behandel gerookt eten als een delicatesse voor af en toe, niet als dagelijkse kost.
2. Varieer je maaltijden: Kies vaker voor onbewerkte en ongerookte varianten van vis, vlees of vegetarische opties.
3. Lees het etiket: Wees je bewust van producten waar 'rookaroma' aan is toegevoegd. Deze zullen de komende tijd verdwijnen.
4. Kies andere smaakmakers: Houd je van een intense smaak? Experimenteer met kruiden, specerijen, citroensap of een goede olijfolie om je gerechten op smaak te brengen.