Gezond eten, toch een hoog cholesterol? Dit dagelijkse apparaat speelt mogelijk mee

Je eet gevarieerd, beweegt voldoende en laat de vette snacks staan. Toch krijg je bij de jaarlijkse controle te horen dat je LDL-cholesterol aan de hoge kant is. Frustrerend, want je doet voor je gevoel alles ‘volgens het boekje’.

In zo’n geval zoeken we de oorzaak vaak bij dat gekookte eitje in het weekend of bij een genetische aanleg. Maar er is een dader die we vaak over het hoofd zien, simpelweg omdat we hem elke dag gebruiken zonder erbij na te denken: het koffiezetapparaat. Vooral koffie die wordt gezet zonder papieren filter kan een onverwachte invloed hebben op je bloedwaarden.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Het vetlaagje dat je niet ziet

Koffiebonen bevatten van nature een vettige stof genaamd cafestol. Dit is geen vet zoals in boter, maar een zogenoemde diterpeen. Cafestol heeft een opvallend effect: het kan het LDL-cholesterol (het ‘slechte’ cholesterol) in je bloed verhogen.

Onderzoekers, onder meer van Wageningen University & Research, laten zien dat cafestol in de darmen processen beïnvloedt die normaal helpen om cholesterol via de lever af te voeren. Daardoor blijft er meer cholesterol in het bloed circuleren. Dat effect kan zichtbaar worden, zelfs als je verder gezond eet.

Waarom dit vroeger geen probleem was

Misschien denk je: we drinken toch al eeuwen koffie? Dat klopt, maar de manier waarop we koffie zetten is flink veranderd.

Vroeger stond in veel huishoudens een filterapparaat met een papieren zakje. En dat papier speelt een grotere rol dan je misschien denkt. Het werkt als een fijne zeef die de meeste koffie-oliën - en daarmee cafestol - tegenhoudt. In een kopje klassieke filterkoffie zit daardoor nauwelijks cafestol.

Tegenwoordig gebruiken we vaker apparaten zonder papieren filter, zoals bonenmachines, cafetières of cups. Die werken met een metalen zeef of helemaal geen filter. En juist dat zorgt ervoor dat de koffie-oliën wél in je kopje terechtkomen.

De check: hoe scoort jouw koffie?

Volgens voedingsrichtlijnen zijn de verschillen tussen zetmethodes groot. Kijk eens naar wat er bij jou op het aanrecht staat.

Veilig (nauwelijks cafestol)
– Filterkoffie met papieren filter
– Koffiepads (zoals Senseo, met een papieren filterlaagje)
– Oploskoffie (waarbij de oliën tijdens de productie grotendeels worden verwijderd)

Middenmoot (matig cafestol)
– Koffie uit cups (zoals Nespresso)
– Espresso

Hier speelt vooral de hoeveelheid een rol. Een enkele espresso bevat relatief weinig cafestol, maar meerdere espresso’s achter elkaar kunnen samen alsnog meetellen.

Meer cafestol
– Cafetière (French press)
– Kookkoffie
– Bonenmachines die grote koppen koffie zetten zonder papieren filter

Niet zozeer de machine zelf is hier het probleem, maar het ontbreken van papier én het grotere volume per kop.

Moet de bonenmachine nu de deur uit?

Geen paniek: koffie heeft ook bewezen gezondheidsvoordelen, zoals een lager risico op diabetes type 2. Het gaat dus niet om stoppen, maar om slim kiezen.

Drink je nu meerdere grote koppen per dag uit een ongefilterde machine en is je cholesterol verhoogd? Dan kan het helpen om af te wisselen met filterkoffie of het aantal koppen te beperken. Gebruik je een espressoapparaat, dan is een Americano (espresso aangelengd met heet water) vaak een betere keuze dan steeds een grote lungo laten doorlopen - zo krijg je per mok minder koffie-olie binnen.

Blijven je cholesterolwaarden ondanks een gezonde leefstijl toch aan de hoge kant? Dan zit de verklaring soms niet op je bord, maar gewoon in je koffiekopje.