Dat flesje olijfolie is waarschijnlijk al bedorven (en dit is een probleem voor je gezondheid)

Het staat in bijna elke keuken: een fles olijfolie, vaak binnen handbereik naast het fornuis. We gebruiken het voor salades, om in te bakken of als gezonde smaakmaker. We gaan ervan uit dat het, net als azijn of zout, bijna onbeperkt houdbaar is. De harde waarheid? Olijfolie is een versproduct. De kans is groot dat de olie die jij nu gebruikt, niet alleen zijn smaak, maar ook al zijn belangrijke gezondheidsvoordelen heeft verloren.

Close-up van handen die extra vierge olijfolie over salade schenken.

We kopen extra vierge olijfolie juist vanwege die voordelen: het zit vol met polyfenolen, krachtige antioxidanten die ontstekingsremmend werken en bijdragen aan een gezond hart. Wat weinigen weten, is dat deze delicate stofjes extreem kwetsbaar zijn.

De drie vijanden: zuurstof, licht en warmte

Zodra een fles olijfolie wordt geopend, begint de afbraak. Dit proces, oxidatie genaamd, wordt versneld door drie factoren die in de meeste keukens prominent aanwezig zijn: zuurstof, licht en warmte.

Dr. ir. Tiny van Boekel, emeritus hoogleraar Levensmiddelentechnologie aan de Wageningen Universiteit, is een autoriteit op het gebied van voedselkwaliteit. Hoewel hij niet specifiek over olijfolie heeft gepubliceerd in dit detail, is zijn expertise over vetoxidatie algemeen bekend. Van Boekel oxidatie als de grootste vijand van de kwaliteit en voedingswaarde van onverzadigde vetten, waar olijfolie rijk aan is. Zuurstof breekt de vetzuren af, wat niet alleen leidt tot smaakverlies, maar ook tot de afbraak van waardevolle bioactieve stoffen zoals antioxidanten. Wat overblijft is een inferieur product.

Het flesje naast je warme fornuis, in een doorzichtige fles waar het daglicht vrij spel heeft, is dus de perfecte omgeving om gezonde olijfolie snel om te zetten in louter 'vet' zonder de extra voordelen.

Hoe herken je bedorven (ranzige) olijfolie?

De meeste mensen zijn zo gewend geraakt aan de smaak van ranzige olie dat ze niet eens meer weten hoe goede olijfolie proeft. Selma Dros, een van Nederlands bekendste olijfoliesommeliers en expert, geeft hierover vaak voorlichting. In diverse interviews en op haar platform omschrijft ze de kenmerken.

Dros stelt: goede, verse extra vierge olijfolie moet fris ruiken. Denk aan gemaaid gras, groene tomaat of artisjok. Het moet een beetje bitter smaken en een pepertje in je keel geven; dat is het teken van de aanwezigheid van gezonde polyfenolen. Als je olie naar stopverf, oude pinda's of waskrijt ruikt, is hij ranzig. Dan moet je hem absoluut niet meer gebruiken. Je doet er je gezondheid geen plezier mee en het verpest je gerecht.

Feitencheck: de harde cijfers

Onderzoek ondersteunt dit. Een baanbrekende studie van de UC Davis Olive Center in Californië toonde jaren geleden al aan dat een significant deel (rond de 70%) van de geïmporteerde 'extra vierge' olijfolie in Amerikaanse supermarkten niet voldeed aan de kwaliteitsstandaarden, vaak omdat de olie al geoxideerd was. Hoewel de situatie verbetert, blijft het een wereldwijd probleem. De datum op de fles is vaak een 'ten minste houdbaar tot'-datum, geen 'oogstdatum'. De olie kan dus zelfs al een jaar oud zijn voordat hij in de fles gaat.

Hoe bewaar je olijfolie wél goed? 4 cruciale tips

Gelukkig heb je zelf de controle over de levensduur van je olijfolie na aankoop.

1. Let op de oogstdatum: Koop olie waar een oogstdatum op staat, niet alleen een THT-datum. Kies de meest recente oogst. Goede olie is na de oogst idealiter niet meer dan 18-24 maanden houdbaar.

2. Koop klein en donker: Koop kleinere flessen of blikken die je binnen een paar maanden opmaakt. Kies altijd voor een donkere glazen fles of een blik. Vermijd doorzichtig glas.

3. Bewaar koel en in het donker: De beste plek is een koele, donkere voorraadkast (tussen 14 en 18 °C). Zet de fles nooit naast het fornuis, op de vensterbank of in de koelkast.

4. Houd de dop erop: Zuurstof is funest. Draai de dop er direct na gebruik weer stevig op. Laat de fles niet open staan terwijl je kookt.

Behandel olijfolie niet als een houdbaar product, maar als een vers sap. Door bewust te kopen en correct te bewaren, zorg je ervoor dat je niet alleen geniet van de heerlijke smaak, maar ook daadwerkelijk profiteert van de unieke gezondheidsvoordelen die dit vloeibare goud te bieden heeft.

Voeding