Wat doet vasten echt met je lichaam? Dit zegt de wetenschap

Vasten: hype of gezondheidsboost?

Op sociale media lijkt iedereen ermee bezig: uren- of zelfs dagenlang vasten voor een gladdere huid, meer energie of een ‘reset’ van je lichaam. Bekende sporters delen hun ervaringen, en sommigen, zoals bokser Rico Verhoeven, gingen zelfs 86 uur zonder eten. Maar is vasten echt zo gezond als het klinkt? Pointer Checkt dook samen met hoogleraar diabetologie Hanno Pijl in de feiten, en de werkelijkheid is iets genuanceerder dan de onlinehype doet vermoeden.

Wat gebeurt er tijdens vasten?

Normaal gesproken haalt je lichaam energie uit glucose, ook wel suiker. Tijdens de eerste 12 tot 24 uur zonder eten gebruikt je lever de opgeslagen glucosevoorraad. Daarna schakelt je lichaam over op vetverbranding en maakt het ketonen aan: kleine energiepakketjes die je hersenen en spieren kunnen gebruiken.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Die overgang kan gunstige effecten hebben, legt Pijl uit: “We zien bij vasten veranderingen in de stofwisseling die gunstig kunnen zijn voor de gezondheid. Je vet- en glucosehuishouding verbetert en ook je bloeddruk daalt vaak iets.” Vooral mensen met overgewicht lijken daar baat bij te hebben, al zijn er ook studies bij mensen zonder overgewicht die lichte effecten laten zien.

Intermittent fasting: de 16:8-methode

De bekendste vorm is intermittent fasting, vaak in de vorm van de 16:8-methode. Daarbij eet je elke dag binnen een venster van acht uur, en de overige zestien uur niet. Water, zwarte koffie of thee zijn dan wel toegestaan.

Volgens Pijl is dit voor sommige mensen een overzichtelijke manier om gezonder te eten en minder te snacken: “Als je alle maaltijden binnen een korter tijdsvenster eet, valt vaak automatisch het late avondeten of snacken weg, en dat scheelt al veel.”

Bekijk ook

Rijstwafels en afvallen: slimme snack of loze vulling? | Gezondnu

Zijn rijstwafels gezond tijdens het afvallen? Ontdek of ze echt helpen, welke soorten het best zijn en hoe je ze voedzamer maakt.

Autofagie: je cellen ruimen op

Wie langer dan een dag niets eet, gaat dieper de ‘vaststand’ in. Je lichaam schakelt dan volledig over op vetverbranding, en cellen starten een soort interne schoonmaak, ook wel autofagie genoemd. Beschadigde celonderdelen worden opgeruimd en hergebruikt als energie. Dit proces klinkt spectaculair, en is dat ook, maar er is nog veel onderzoek nodig om goed te begrijpen hoe groot de effecten bij mensen precies zijn.

Sommige sporters claimen zelfs dat vasten kanker zou kunnen genezen, maar daar is absoluut geen bewijs voor. Wel zijn er kleine studies die laten zien dat vasten chemotherapie mogelijk iets effectiever kan maken, maar Pijl benadrukt: “Kanker verdwijnt niet door te vasten. Overleg bij dit soort experimenten altijd met je arts.”

Wanneer is vasten af te raden?

Vasten is niet voor iedereen geschikt. Ben je jonger dan twintig, heb je ondergewicht of ben je gevoelig voor eetstoornissen, dan kun je het beter niet proberen. Ook als je medicijnen gebruikt of chronisch ziek bent, is het belangrijk om eerst met je arts te overleggen.

Pijl benadrukt bovendien dat een deel van de gezondheidswinst waarschijnlijk komt door het afvallen dat vaak optreedt bij vasten, en niet alleen door het vasten zelf. En: of het op lange termijn gezond is, weten we simpelweg nog niet.