Zweet op je voorhoofd na één hap chili? Zo train je je lichaam om wél tegen pittig eten te kunnen

Wie regelmatig chilipepers eet, merkt na verloop van tijd dat diezelfde hoeveelheid pittigheid minder heftig binnenkomt. Maar hoe werkt die gewenning in je mond nu precies, en is pittig eten eigenlijk wel zo gezond als vaak wordt beweerd?

Pittig is geen smaak, maar een pijnprikkel

Om te begrijpen waarom je kunt wennen aan pittig eten, moeten we eerst een fabeltje de wereld uit helpen: pittig is geen smaak. Je tong heeft smaakreceptoren voor zoet, zuur, zout, bitter en umami. De branderigheid van een chilipeper werkt via een heel andere route. Het stofje dat pepers hun hitte geeft, heet capsaïcine. Dit activeert onder meer de TRPV1-receptor op zenuwuiteinden in je mond en keel. Deze receptor is betrokken bij het waarnemen van warmte en pijn. Je hersenen krijgen daardoor het signaal dat er iets heel heets of prikkelends gebeurt.

Je mond staat dus niet letterlijk in brand zoals bij contact met een hete vloeistof. De sensatie kan wel behoorlijk echt aanvoelen, omdat je zenuwstelsel een pijn- en warmtesignaal doorgeeft.

De wetenschap achter de gewenning

Waarom kan de één na verloop van tijd moeiteloos chili eten en de ander niet? Dat heeft onder meer te maken met desensibilisatie, oftewel een afname van de gevoeligheid na herhaalde blootstelling.

In een klinische studie uit 2023 kregen gezonde deelnemers gedurende zeventien dagen regelmatig een kleine hoeveelheid capsaïcine in de mond. Na deze periode beoordeelden de deelnemers de branderigheid als significant minder intens dan daarvoor. Interessant genoeg vonden de onderzoekers geen bewijs dat dit kwam doordat er minder TRPV1-receptoren werden aangemaakt. Het exacte biologische mechanisme achter de gewenning is dus nog niet volledig opgehelderd. Wel laat het onderzoek zien dat herhaalde blootstelling ervoor kan zorgen dat je de branderigheid minder sterk ervaart.

Je kunt je tolerantie voor pittigheid dus tot op zekere hoogte trainen, maar je smaakpapillen worden er niet simpelweg ‘sterker’ van.

Bekijk ook

Dít pittige kruidje helpt tegen ontstekingen én gaat gaatjes tegen | Gezondnu

Waarom de één beter tegen pittig kan dan de ander

Dat je buurman zonder moeite een hele chilipeper eet, terwijl jij al begint te zweten van een klein beetje sambal, is niet alleen een kwestie van wilskracht. Mensen verschillen van nature in hoe sterk ze pittigheid ervaren. Ook eerdere ervaring speelt een rol. Wie van jongs af aan regelmatig pittig eet, kan eraan gewend zijn geraakt en daardoor een hogere tolerantie hebben opgebouwd. Daarnaast kunnen voorkeur en gewenning elkaar versterken: wie pittig eten lekker vindt, kiest er waarschijnlijk vaker voor en wordt er daardoor opnieuw aan blootgesteld.

Er is dus niet één reden waarom de één beter tegen pittig eten kan dan de ander.

Is pittig eten écht een gezondheidsbooster?

Vaak wordt beweerd dat rode pepers een soort wondermiddel zijn voor je stofwisseling en levensduur. Chilipepers bevatten inderdaad capsaïcine, vitamines en verschillende plantaardige stoffen. Observationele onderzoeken hebben bovendien verbanden gevonden tussen regelmatig chili eten en een lager risico op sterfte, waaronder sterfte door hart- en vaatziekten.

Toch moeten we voorzichtig zijn met zulke conclusies. Dat twee dingen met elkaar samenhangen, betekent niet dat het ene het andere veroorzaakt. Mensen die regelmatig chili eten kunnen bijvoorbeeld ook verschillen in hun totale eetpatroon, leefstijl of andere gezondheidsgewoonten.

Je hoeft pittig eten niet te eten vanwege vermeende gezondheidsvoordelen. Als je ervan houdt, kan het wel een lekkere manier zijn om extra smaak aan je maaltijd toe te voegen zonder dat je daarvoor veel extra calorieën nodig hebt.

Zo kun je rustig wennen aan pittig eten

Wil je beter tegen pittig eten kunnen? Dan hoef je absoluut niet meteen op een rauwe peper te kauwen. Juist regelmatig een hoeveelheid eten die voor jou nog goed te verdragen is, kan helpen om aan de prikkel te wennen.

Een praktische manier om dat aan te pakken:

Je hoeft daarbij geen pijn te lijden. Het doel is juist om je regelmatig bloot te stellen aan een hoeveelheid die je nog comfortabel vindt. Gewenning betekent bovendien niet dat je tolerantie onbeperkt wordt. Hoe sterk je reageert, blijft ook afhankelijk van individuele verschillen.

Eerste hulp bij hitte: wat helpt écht?

Heb je jezelf per ongeluk iets te enthousiast getraind? Een glas water is dan waarschijnlijk niet de beste oplossing. Capsaïcine mengt namelijk slecht met water, waardoor water de branderigheid niet goed wegneemt. Zuivel werkt doorgaans beter. Onderzoek laat zien dat melk de door capsaïcine veroorzaakte branderigheid kan verminderen. Daarbij lijken melkeiwitten, waaronder caseïne, een belangrijke rol te spelen. Een paar slokken melk of wat yoghurt kan daarom prettiger zijn dan een glas water.