Dementie

Zodra je ouder wordt en wel eens iets vergeet, slaat de schrik toe: is dit het begin van dementie? Gelukkig is vergeetachtigheid niet hetzelfde als dementie. Bij dementie is er meer aan de hand dan alleen geheugenverlies. In dit dossier gaan we daarom in op dementie, de ziekte van Alzheimer en vergeetachtigheid.

Algemeen | Klachten | Behandeling | OorzakenArtikelen in het dossier

Algemeen

Dementie is geen ziekte, maar een combinatie van allerlei ziekteverschijnselen die samen het ‘dementiesyndroom’ vormen. In Nederland hebben 250.000 mensen een vorm van dementie, waarvan de ziekte van Alzheimer de meest bekende en voorkomende is. Maar liefst 1 op de 5 mensen krijgt een vorm van dementie. Dat zijn niet per se alleen ouderen: 10.000 à 15.000 mensen met dementie zijn jonger dan 65 jaar.

De ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Veertig tot zestig procent van de mensen met dementie heeft Alzheimer. De ziekte van Alzheimer begint meestal met stoornissen in het kortetermijngeheugen, zoals afspraken vergeten of niet weten wat er gisteren is gebeurd. Daarna starten ook problemen met vaardigheden zoals taal, rekenen en aankleden. De hersenen van Alzheimer-patiënten zijn iets verschrompeld en in de hersenen worden zogenaamde plaques gevonden; neerslagen van eiwit waardoor zenuwcellen afsterven.

Vasculaire dementie

Een groot aantal mensen met dementie heeft vasculaire dementie. Doorbloedingsstoornissen in de hersenen , zoals beroertes, leiden tot een verminderd mentaal functioneren. Deze vorm van dementie treedt plots op of trapsgewijs met een verslechtering, wat verbetering en dan weer een plotse verslechtering. Dementie wordt veroorzaakt door verschillende oorzaken die op elkaar ingrijpen. Helaas kan de ziekte niet goed behandeld worden. Onderzoekers denken echter wel dat een gezonde leefstijl de risicofactoren verminderen en de ziekte vertraagd wordt.

Klachten

Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op dementie. Boven de 90 jaar hebben maar liefst vier op de tien mensen een vorm van dementie. Ook vrouwen hebben een grotere kans op dementie dan mannen. Bij sommige vormen van dementie speelt erfelijkheid een grotere rol, vooral als iemand voor zijn 65e levensjaar dement wordt.

Vooral beginnende dementie blijft vaak onopgemerkt. Mensen die dementeren kunnen goed smoesjes verzinnen. Partners vangen veel problemen op. En vaak herkennen de mensen de signalen ook niet – dit zijn de belangrijkste signalen:

Signalen dementie

  • Vergeetachtigheid van dingen die net hebben plaatsgevonden;
  • Moeite met oriëntatie (de weg kwijtraken);
  • Geen plannen kunnen maken;
  • Alledaagse handelingen niet meer kunnen uitvoeren;
  • Veranderend gedrag en karaktereigenschappen (ongedurig, onrustig, soms achterdochtig of agressief).

Behandeling

Tegen dementie bestaan geen geneesmiddelen. Je kunt het verloop van de ziekte niet verbeteren, maar je kunt het we; vertragen.

Door gezond te leven, zowel geestelijk als lichamelijk, kan het lichaam de klachten en gebreken die dementie met zich meebrengt beter opvangen. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de hersenen getraind in het zoeken van informatie en zorgt het hart voor een goede doorbloeding van al die zenuwcellen in het brein.

De zelfredzaamheid en de kwaliteit van leven kan behouden blijven door geheugensteuntjes of hulpmiddelen in huis. Partners en kinderen kunnen leren hoe ze het beste de dementerende in hun omgeving kunnen helpen en benaderen. Goed snappen wat dementie is en inhoudt, is een belangrijke eerste stap.

Oorzaken

Volgens onderzoekers zijn er zeven risicofactoren voor dementie: lage mentale activiteit, roken, weinig bewegen, depressie, hoge bloeddruk, diabetes en veel overgewicht (obesitas).

Overgewicht, roken en weinig bewegen

Wie veel ongezond vet eet en weinig sport, loopt meer kans op schade aan hart en bloedvaten en verhoogt daarmee de kans op dementie. Mensen die veel roken hebben 50 procent meer kans op dementie dan mensen die niet roken. Door voldoende te bewegen (5 keer per week minimaal 30 minuten), niet te roken, hoge bloeddruk en diabetes te behandelen en overgewicht te bestrijden kan het risico op dementie verkleinen.

Depressie

Een depressie zorgt er voor dat dementie in een eerder stadium is aan te tonen. Zo is een symptoom van een depressie dat je geheugen slechter functioneert. Hierdoor heeft iemand sneller last van de symptomen van dementie. Als een depressie goed wordt behandeld, gaat het vaak weer beter met het geheugen.

Weinig prikkels voor de hersenen

Weinig nadenken zorgt ervoor dat mensen de symptomen van dementie moeilijker kunnen ‘opvangen’. Dit wordt ook wel mentale activiteit genoemd. Zo is er een effect van een hoge opleiding, het leren van een tweede taal, veel sociale activiteiten en werken. En veel puzzelen … nee: een eenzijdige activering van de hersenen door bijvoorbeeld alleen kruiswoordpuzzels of geheugenspelletjes heeft geen aantoonbaar effect.

Artikelen in het dossier

Editorial

De 3 beste oefeningen voor je bekkenbodemspieren

Sterke bekkenbodemspieren voorkomen urineverlies, verbeteren je houding en maken seks zelfs spectaculairder. Reden genoeg dus om ze te trainen! Lees hier drie oefeningen voor...
Eet je lever gezond

Eet je lever gezond