Aanstaande zaterdagnacht mag je weer een uur langer slapen. Omdat de wintertijd ingaat, krijg je een uur extra slaaptijd cadeau. Was het maar elk weekend wintertijd! Of ben je juist helemaal niet blij met de wintertijd omdat je biologische klok in de war raakt door dat geëmmer met die klok? Weet in elk geval dat de wintertijd beter voor je is. En: die biologische klok kun je gewoon opvoeden!

De wintertijd die dit weekend ingaat en waardoor we allemaal de klokken moeten verzetten, is een halfjaarlijks terugkerend ritueel. Maar misschien doen we het wel voor de laatste keer. De Europese Commissie heeft besloten dat elke lidstaat in het vervolg voor zichzelf mag beslissen de zomertijd te hanteren of ook de wintertijd aan te houden.

In Nederland weten we het nog niet, de meningen zijn nog verdeeld. Vanuit gezondheidsperspectief is er wel een voorkeur: de wintertijd wordt gezien als gezonder dan de zomertijd omdat dit beter is voor je biologische klok. “We zijn dagdieren; we leven overdag omdat we licht nodig hebben. Licht draait aan het knopje van onze biologische klok”, zei Marijke Gordijn, directeur van Chrono@Work en onderzoeker bij de Rijksuniversiteit Groningen in een eerder interview aan gezondNU.

Daglicht cruciaal voor je biologische klok

In de wintertijd is het ’s ochtends eerder licht. Dat is goed voor je biologisch klok omdat zodra het licht wordt je lichaam een seintje krijgt van de biologische klok dat je alert moet zijn. Het stresshormoon cortisol piekt en zorgt voor een wakker gevoel. Zouden we ook in de winter leven volgens de zomertijd, dan zou het ’s ochtend pas om tien uur echt licht zijn. De cortisol piekt later, je bent ’s ochtends meer moe en ‘s avonds minder slaperig.
Je gaat waarschijnlijk later naar bed, maar wordt nog meer moe wakker omdat je minder slaapt dan je zou moeten.

Beter slapen door minder kunstlicht

Wat betreft inslapen is ook je biologische klok van belang. Als het daglicht afneemt omdat de avond valt, geeft de biologische klok het signaal ‘slaap’ af. Ons lichaam maakt dan het hormoon melatonine aan; de lichaamstemperatuur en de bloeddruk dalen, de hartslag vertraagt en je wordt slaperig.

Hierin zit hem het probleem met kunstlicht. Gordijn: “Als het ’s avonds níét donker wordt, omdat we de nacht met kunstlicht uitstellen, ontstaat er een conflict: de klok geeft aan dat het tijd is om te slapen maar door het licht blijven we alert. Het lichaam denkt dat het nog dag is. De klok verschuift daardoor: je lichaam denkt de volgende ochtend dat het pas later dag wordt.”

Hoe wen je het snelst aan de wintertijd?

Na het ingaan van de wintertijd is bij veel mensen de biologische klok een paar dagen van slag. Ze slapen ’s avonds slechter in en komen ’s ochtends lastiger uit bed. Wat kun je doen om eraan te wennen?

Zorg ’s morgens direct voor veel licht; zet de lampen aan als het donker is of doe de gordijnen open als het buiten al licht is. Ga overdag veel naar buiten om te lopen en te fietsen; zo vang je veel daglicht op. Draai dat effect ’s avonds juist om: zorg dan voor zo weinig mogelijk licht. Ga niet tot laat sporten in een fel verlichte zaal, dim de lampen in je huis en kijk niet te lang naar blauw licht op je smartphone, tablet en tv. Met minder licht geef je je lichaam de kans voldoende melatonine aan te maken om goed in te slapen.

Ben je altijd extra moe door de wintertijd? Volg dan deze tips voor meer energie.