Terwijl de één urenlang een boek kan lezen op de bank, is de ander na tien seconden afgeleid. Waarom heeft niet iedereen een even lange spanningsboog? En kun je je concentratievermogen trainen? Neuropsychologen Marijke van de Laar en Martin Klein geven antwoord. Tipje van de sluier: er is werk aan de winkel!

Waar o waar zit je concentratievermogen? “Je concentratievermogen wordt vooral in het voorste deel van je hersenen aangestuurd. Het gaat om hele netwerken die in je brein worden geactiveerd, afgestemd op de situatie. Wil je bijvoorbeeld een gesprek voeren of wil je taakgericht aan het werk?”, vertelt neuropsycholoog Marijke van de Laar.

Aangeboren versus aangeleerd

Heb je de spanningsboog van een goudvis, dan is er gelukkig goed nieuws: je concentratievermogen is te trainen. “We moeten onze concentratie deels aanleren, voordat het automatisch (en onbewust) gebeurt. Bij de één lukt dit sneller en beter dan bij de ander. Bovendien zijn niet bij iedereen de hersengebieden even sterk ontwikkeld”, legt neuropsycholoog Martin Klein uit. Bij een goede focus is ook de neurotransmitter dopamine belangrijk. Die is verminderd aanwezig bij mensen die moeite hebben om zich langere tijd te concentreren. Gebrek aan concentratie is dus deels aangeboren, maar je kunt het gelukkig ook trainen.

Slechter langetermijngeheugen

Concentratiegebrek is een probleem als het je in het dagelijks leven langdurig beperkt in het functioneren. Klein: “Een concentratiegebrek kan een probleem zijn tijdens gesprekken. Als je gesprekspartner steeds is afgeleid of dingen vergeet, beëindig je sneller een gesprek. Het kan gesprekken oppervlakkig maken. Als je onvoldoende aandacht aan dingen besteedt, kan ook je langetermijngeheugen slechter worden. Er vindt dan namelijk onvoldoende verwerking plaats, waardoor dingen half in je hersenen komen. Dat maakt het ook weer moeilijk om informatie terug te halen.”

Concentreren kun je leren – 5 tips

  • Leer je te vervelen. Verveling stimuleert creatieve processen, helpt je om na te denken en geeft je hersenen even rust.
  • Wees af en toe een egoïst. Je afzonderen of de deur dichtdoen op kantoor klinkt misschien niet sympathiek, maar voor je eigen functioneren en je concentratie kan het belangrijk zijn. Gewoon doen dus!
  • Gooi spullen de deur uit. Wat vind je echt belangrijk? Zorg voor een rustige omgeving en leg je telefoon weg.
  • Begin met mediteren. Door te mediteren leer je om niet meteen iets te doen met een gedachte, maar de omgeving en je eigen gedachten waar te nemen. Als je dat onder de knie hebt, kun je bepalen waar je wel en niet over na wilt denken en op wilt focussen.
  • Kom van de bank. Sporten zorgt voor de afgifte van neurotrofines die belangrijk zijn voor de aanmaak, groei en het functioneren van hersencellen. Door te bewegen, stroomt er ook meer bloed naar de hersenen waardoor de opname van zuurstof toeneemt. Hiermee bereid je de hersensystemen (aandacht, geheugen en leren) voor op effectief functioneren.